Baş Saife

İlk azat qırımtatar entsiklopediyası

Vikipediyağa hoş keldiñiz!

Şimdi Qırımtatarca Vikipediyada 29 751 maqale bar.

YardımTil aqqında qaidelerCemaat portalıMeydan

Elifbe indeksi:   #   A   B   C   Ç   D   E   F   G   Ğ   H   I   İ   J   K   L   M   N   Ñ   O   Ö   P   Q   R   S   Ş   T   U   Ü   V   W   X   Y   Z   Portallar

Nümüneviy maqale

Kandidatları

Roma ya da Rum[a] (qırımtatar arap urufatında: رومه‎) — İtaliyanıñ paytahtı ve eñ büyük şeeri. Latsio regionınıñ memuriy merkezi ve vilâyet sastusına saip Roma territorial birlemini teşkil ete. Tiber özeni yalısındadır. Roma territoriyasınıñ bir qısmı Vatikan kvazidevletine aittir.

M.e. 753 senesi qurulğan Roma Avropanıñ eñ qadimiy şeerlerinden biri, qadimiy bir tsivilizatsiyanıñ paytahtıdır. Atta antiklik devirlerde (m.e. III asır) Romağa «Ebediy Şeer» (latince Roma Aeterna, Urbs Aeterna) dey ediler. Romanı birincilerden biri romalı şairi Albius Tibull (m.e. I asır) öz ekinci elegiyasında böyle adlandırğan edi. Romanıñ «ebediyligi» aqqında ğayeler qadimiy Roma tsivilizatsiyası yıqılğan soñ bile çoqça saqlanıp qaldı, bu ise uyğun epitetni zemaneviy tillerge ketirdi.

Romağa «yedi bayırdaki şeer» de deyler. Başta qasabalar Palatin bayırında yerleşkenler, soñra qomşu bayırlar Kapitolium ve Kvirinal yerleştirildi. Biraz soñra soñki dört bayırda (Keliya, Aventina, Eskilin ve Viminale) qasabalar peyda oldı.

DevamıBaşqa nümüneviy maqaleler

Künniñ resmi

Arhiv

Mısırda, Qızıl deñizdeki Ras-Muhammed milliy parkında beyaz meme balığı (Holothuria fuscogilva). Bu deñiz hıyarı (trepang) türü İnd-Tınç okeanınıñ tropik suvlarında, adalar yanındaki saylıqlarda ve mercan rifleri etrafında tapıla. Yaş trepanglar say yerlerde (artıluv zonalarında kibi) yaşaylar, ve soñ ösip yetkende teren suvlarğa migratsiya eteler. Yetişken trepanglar 2.4 ve 4 kilogramm arasında keleler. Olarnıñ şekli ovaldır ve teksturası qattıdır. Bu deñiz hıyarı türüniñ sıq-sıq qumda kömülgen yan papillaları (memeleri) da bar. Olar aş kibi qullanıla, ve bütün olarnıñ arealında büyük ticariy avınıñ nişanı. Artqaç avı içün, bu tür 2010 senesinde telüke altına olğan kibi Halqara tabiat qoruvı birliginiñ Qırmızı kitabıne qoşılğan edi.

Bilesiñizmi?

Deñiştir

Hazara milliy urbasında hazara qızı

Tatar Qağanlığı, IV-VI asırlar

• Afğanistanda iraniy tilinde laf etken bir türk halqı yaşay. Olar tarihiy olaraq afğan ükümdarları tarafından quvulğanlar. Asılları boyunca olar çöllü qırımtatarlarğa yaqınlar.
• Burunğı tatarlar, Tatar Qağanlığı qurıp, 402 senesi türkiy tarihta birinci kere Qağan unvanını aldılar.
• XVII asır türk seyaatçısı qırımtatar devletiniñ keçmişi ve bugüni aqqında acayip işançlı qaydlar qaldırdı.
• Qırımtatar alimi XVII-XVIII asırlarda matematika, astronomiya ve coğrafiyadan çoq eser yazdı. Olar Osmanlı imperiyasında biñlernen nushada neşir etildi.
• Çeşit avropalı haritacılar Qırım Hanlığınıñ tuğrasında üç dane qara aqbaba resmini sızğanlar.
• Belli qırımtatar alim ve şairi Bekir Çoban-zade tap 1919 senesinde «tatar tügülmen» degenlerge muracaat etken edi.
• Belki tarihta birinci qara uçucı, Birinci Cian cenkiñde Osmanlı içün uçan Ahmet Ali Çelikten.

Eñ muim vaqialar

Deñiştir

Şimdiki mevzular: Ğazze soyqırımı, Rus-ukrain cenki

İsrail-Amerika raketalar ücüminden soñ İranda bir qız mektebi.

• İsrail AQŞ ile beraber İranğa ücüm etti. Bu memleketlerniñ silâlı tecavuzı neticesinde İranda eñ azdan 1168 tınç sakin, şu cümleden 194 bala öldürildi.
• Romaniyada qonuşulğan qırımtatarca içün Crimean Tatar (Romania) Language Coprus adında onlayn luğat bar.

Taqvim: oktâbr

Deñiştir

Doğğanlar

• Oktâbr 11 (1962) - Enn Enrayt, irlandiyalı yazıcı.
• Oktâbr 18 (1961) - Uinton Marsalis, amerikanlı trubaci, bestekâr.
• Oktâbr 20 (1920) - Amet-Han Sultan, qırımtatar arbiy uçucı, Şuralar Birliginiñ eki defa qaramanı.
• Oktâbr 21 (1833) - Alfred Nobel, isveçli himiyacı, müendis.
• Oktâbr 31 (1981) - Dmıtro Şurov, ukrain çalğıcı.

Daa: Kategoriya:Oktâbr ayında doğğanlar

Ölgenler

• Oktâbr 7 (2006) - Anna Politkovskaya, Rusiye jurnalisti, «Novaya Gazeta» gazetasınıñ matbuat kâtibi, cemaat erbabı, aq qorçalayıcı.
• Oktâbr 10 (1987) - Behice Boran, qırımtatar tamırlı Türkiyeli ilk qadın siyasiy fırqa reisi.
• Oktâbr 13 (1937) - Bekir Çoban-zade, belli qırımtatar şairi, medeniyet erbabı.
• Oktâbr 17 (2020) - Aydın Şemi-zade, qırımtatar yazıcısı, medeniyet erbabı, fizika-matematika ilimleri dokorı.
• Oktâbr 22 (1986) - Yusuf Bolat, qırımtatar yazıcısı.
• Oktâbr 24 (1984) - Abdureim Reşidov, qırımtatar arbiy uçucı, Şuralar Birliginiñ Qaramanı.

Daa: Kategoriya:Oktâbr ayında ölgenler

Yañı bir maqale yazıp olasıñız!

Diger tillerdeki vikipediyalar

Eñ büyük vikipediyalar

İnglizce (English) • Almanca (Deutsch) • Frenkçe (Français) • Lehçe (Polski) • Yaponca (日本語) • İtalyanca (Italiano) • Felemenkçe (Nederlands) • İspanca (Español) • Portugalca (Português) • Rusça (Русский) • İsveççe (Svenska) • Çince (中文) • Norvegce (Norsk) • Fince (Suomi) • Katalanca (Català) • Ukraince (Українська) • Türkçe (Türkçe) • Macarca (Magyar) • Çehçe (Čeština) • Romence (Română) • Volapükçe (Volapük) • Esperantoca (Esperanto) • Danca (Dansk) • Slovakça (Slovenčina) • İndonezce (Bahasa Indonesia) • Koreyaca (한국어) • Arapça (العربية) • İbranice (עברית) • Vyetnamca (Tiếng Việt) • Litvanca (Lietuvių) • Sırbca (Српски) • Slovence (Slovenščina) • Bulğarca (Български) • Estonca (Eesti) • Farsça (فارسی) • Hırvatça (Hrvatski) • Nevarca (नेपाल भाषा) • Sade İnglizce (Simple English) • Haitice (Krèyol ayisyen) • Norvegce (nünoşk) (Norsk (nynorsk))‬ • Galisçe (Galego)‬

Türkiy tillerdeki vikipediyalar

Azerbaycanca (Azərbaycanca) • Başqırtça (Башҡортса) • Çuvaşça (Чӑвашла) • Qaraqalpaqça (Qaraqalpaqsha) • Qaraçay-Balqarca (Къарачай-Малкъар) • Qazahça (Қазақша) • Qırğızca (Кыргызча) • Özbekçe (O‘zbekcha) • Tatarca (Tatarça / Татарча) • Türkçe (Türkçe) • Türkmence (Türkmençe) • Uyğurca (ئۇيغۇرچە  / Uyghurche) • Yaqutça (Саха тыла) • Cenübiy Azerbaycanca (گۆنئی آذربایجان تۆرکجه‌سی)

Ola bilir ki, bu bölükler de siziñ içün meraqlı olur

Abhazca (Аҧсуа) • Avarca (Авар) • Belarusça (Беларуская) • Çeçence (Нохчийн) • Çingenece (Romani / रोमानी) • Ermenice (Հայերեն) • Gürcice (ქართული) • Kürdçe (Kurdî / كوردی) • Qalmuqça (Хальмг) • Lakça (Лакку маз) • Latışça (Latviešu) • Moğolca (Монгол) • Osetçe (Иронау) • Tacikçe (Тоҷикӣ) • Yunanca (Ελληνικά) • Zazaca (Zazaki)

Bütün vikipediyalar cedveli