İçeriğe atla

Çuvaş tili

QIRIMTATAR VİKİPEDİYASINIÑ MALÜMATI
Çuvaş tili
Чӑваш чӗлхи
Memleketler: Rusiye
Regionlar: Çuvaşistan
Resmiy status: Çuvaşistan         
Laf etken sayısı: 1,3 million
Sınıflaştırma
Kategoriya: Avrasiya tilleri
Altay tilleri
Oğur (Bulğar) tiller
Elifbe: kirill elifbesi
Til kodları
ISO 639-1: cv
ISO 639-2: chv
ISO 639-3: chv
Vikipediya Vikipediyanıñ Çuvaşça bölügi bar

Çuvaş tili (öz adı Чӑваш чӗлхи) - uzaq bir türkiy tildir. Añlaşlıq kelişik çoq alçaq olğanı içün uzun devir Türkiy til olğanı qabul etilmegendir.

Rusiyede Çuvaşistan Cumhuriyetinde ekinci resmiy tildir. Diger Türkiy tillerinden ayrı qalıp, izolâtsiyanda digerlerinden uzaqlaşqan Çuvaş tili laf etken Çuvaşlar hristiandır. Çuvaş tilini eski Bulğar Türkleriniñ musulman olmağan köylülerniñ keliştirgeni ve bugünge qadar ketirgeni tüşünile.

Fonetik hususiyetler

[deñiştir | kodunı deñiştir]

Künümizde diger Türkiy tillerge eñ uzaq olğan Çuvaş tiliniñ müim ses deñişimleri bar:

  • Ş > L deñişme: meselâ çul (taş) (bu yerde ayrıca t>ç ve a>u deñişimleri de bar), kĕmĕl (kümüş).
  • A > U deñişme: meselâ ut (at)
  • Z > R deñişme: meselâ epir (biz), sakăr (sekiz), esir (siz), păru (buzağı).
  • D > R deñişme: meselâ eski Türkçe hadaq>adaq>uraq>urağ> ura (ayaq); eski Türkçe hud->hur- (qoymaq).
  • T > Ç deñişme (bazı sözlerde olmaylar): meselâ çul (taş). Bazı fiillerde bu tür deñişmelerge rastkelmey; tolmaq fiiliniñ Çuvaşça (tul-) şeklindedir.
  • Q > Y deñişme: meselâ yun (qan).

Çuvaşlar bayağı deñişik bir Kiril elifbesinde oqup yazalar.