Jump to content

I Hacı Geray

QIRIMTATAR VİKİPEDİYASINIÑ MALÜMATI
I Hacı Geray
Doğğan künü 1397 noyabr 30
Doğğan yeri
Ölgen künü avgust 1466 (68 yaşında)
Ölgen yeri
Zenaatı ükümdar
Balalar Ayder[1][2], Nur Devlet[1] ve I Meñli Geray[1][3]
Логотип Викисклада Медиафайлы на Викискладе

I Hacı Geray ya da Melek Hacı Geray (arap urufatında: ؜۱ خاجى كراى‎‎‎) - ilk Qırım hanıdır.

1428 s. ilk Qırım hanı Hacı Geray han Qırımdaki mustaqil ükümet oğrundaki küreşniñ faal iştirakçisi olıp çıqqan. Qırımnıñ Altın Ordudan azat etilmesi ve serbest siyaset keçirüv meselesi çoqtan berli keskin turmaqta edi. Qırımnıñ mustaqilligi oğrunda küreşte Hacı Geray meşur Qırım sülâleleriniñ ve beyleriniñ yardımına esaslandı. Amma duşmanlar da bir yerde turmadan, qarşılıq köstergenleri sebebinden bir qaç kere tahttan tüşürildi ve tek 1441 s. tekmil yekâne Qırım hanı oldı ve ta ölgence 1466 s. qadar tahtta bulundı.

Tarihiy elyazmlarda Hacı Geray istidatlı, ikmetli ve öz halqını tüşüngen ve qayğırağan ükümdar olaraq kösterile. Atta halq arasında oña "Melek" adı berilgen. Hacı Geraynıñ müim ilk deñişmelerden biri – Qırımnıñ devlet merkeziniñ Qırım (şimdiki Eski Qırım) şeerinden Qırq Yerge keçirilmesidir. Neticede, qırımtatar milliy devletçiginiñ mükemmeleşmesinden ğayrı, kelecek onyıllıqlar devamında qırımtatar şeerleri qurulması ve medeniyetiniñ inkişafı ileriledi.

Aynı zamanda, Hacı Geray ile qırımtatar bayrağındaki tamğa-taraq bağlıdır.

Hacı Geray han 1466 s. vefat etti ve Qırq Yerniñ yanında Salaçıqta defin etildi. 1501 s. ise onıñ qabrinde büyük dürbe qurulğan.

Menbalar[deñiştir | kodunı deñiştir]

  1. Maqaleniñ müellifi - Tamila Abduveliyeva
  2. Олекса Гайворонский "Созвездие Гераев". Симферополь, 2003.
  1. 1,0 1,1 1,2 Яз. Ази-Гирей (rus.) // Энциклопедический лексиконСПб: 1835. — Т. 1. — С. 240.
  2. Яз. Айдаръ (rus.) // Энциклопедический лексиконСПб: 1835. — Т. 1. — С. 304.
  3. Н. В—ко Менгли-Гирей I (rus.) // Энциклопедический словарьСПб: Брокгауз — Ефрон, 1896. — Т. XIX. — С. 79.