I Hacı Geray

QIRIMTATAR VİKİPEDİYASINIÑ MALÜMATI
Buña bar: qullan, qıdır

I Hacı Geray ya da Melek Hacı Geray (arap urufatında: ۱خاجى كراى‎‎‎) - ilk Qırım hanıdır.

1428 s. ilk Qırım hanı Hacı Geray han Qırımdaki mustaqil ükümet oğrundaki küreşniñ faal iştirakçisi olıp çıqqan. Qırımnıñ Altın Ordudan boşatılması ve serbest siyaset alıp baruv meselesi çoqtan berli keskin turmaqta edi. Qırımnıñ mustaqilligi oğrunda küreşte Hacı Geray meşur Qırım sülâleleriniñ ve beyleriniñ yardımına esaslandı. Amma duşmanlar da bir yerde turmadan, qarşılıq köstergenleri sebebinden bir qaç kere tahttan tüşürildi ve tek 1441 s. tekmil yekâne Qırım hanı oldı ve ta ölgence 1466 s. qadar tahtta bulundı.

Tarihiy elyazmlarda Hacı Geray istidatlı, ikmetli ve öz halqını tüşüngen ve qayğırağan ükümdar olaraq kösterile. Atta halq arasında oña "Melek" adı berilgen. Hacı Geraynıñ müim ilk deñişmelerden biri – Qırımnıñ devlet merkeziniñ Qırım (şimdiki Eski Qırım) şeerinden Qırq Yerge keçirilmesidir. Neticede, qırımtatar milliy devletçiginiñ mükemmeleşmesinden ğayrı, kelecek onyıllıqlar devamında qırımtatar şeerleri qurulması ve medeniyetiniñ inkişafı ileriledi.

Aynı zamanda, Hacı Geray ile qırımtatar bayrağındaki tamğa-taraq bağlıdır.

Hacı Geray han 1466 s. vefat etti ve Qırq Yerniñ yanında Salaçıqta defin etildi. 1501 s. ise onıñ qabirinde büyük dürbe qurulğan.

Menbalar[deñiştir]

  1. Maqaleniñ müellifi - Tamila Abduveliyeva
  2. Олекса Гайворонский "Созвездие Гераев". Симферополь, 2003.


Flag of the Crimean Tatar people.svg Qırım hanları Qirim Hanligi.png

XV asır
I Hacı GerayAyderNur DevletI Meñli Geray

XVI asır
I Mehmed GerayI Ğazı GerayI Saadet GerayI İslâm GerayI Sahib GerayI Devlet GerayII Mehmed GerayII İslâm GerayII Saadet GerayII Ğazı GerayI Fetih Geray

XVII asır
Toqtamış GerayI Selâmet GerayCanibek GerayIII Mehmed Gerayİnayet GerayI Bahadır GerayIV Mehmed GerayIII İslâm GerayAdil GerayI Selim GerayMurad GerayII Hacı GerayIII Saadet GeraySafa GerayII Devlet Geray

XVIII asır
III Ğazı GerayI Qaplan GerayIII Devlet GerayIV Saadet GerayII Meñli GerayII Fetih GerayII Selâmet GerayII Selim GerayArslan GerayHalim GerayQırım GerayIII Selim GerayMaqsud GerayIV Devlet GerayII Qaplan GerayII Sahib GerayŞahin GerayII Bahadır Geray