III İslâm Geray

QIRIMTATAR VİKİPEDİYASINIÑ MALÜMATI
Buña bar: qullan, qıdır

III İslâm Geray (arap urufatında: ۳اسلام كراى‎‎; 1604–1654) - Qırım hanı. 1644 ile 1654 yılları arasında saltanat sürgen. I Selâmet Geraynıñ oğludır.

Yaş olğanda Lehistan ile cenk devamında İslâm Geray esir tüşip Lehistanda 7 yıl keçirdi. Azat olğan soñ Osmanlı Devletinde yerleşti. Bahadır Geray İslâm Geraynı qalğa dep tayin etti, amma ölüminden soñ IV Mehmed Geray tahtqa kelgeninen İslâm Geray kene Qırımdan ketti. Üç yıl soñra yani 1644 senesi Osmanlı sultanı, Sultan İbrahim tarafından ağası IV Mehmed Geraynıñ yerine han ilân etilgen.

Rus, ukrain ve leh tarih menbalarında III İslâm Geray ukrain qazaqlığınıñ Lehistanğa qarşı cenkinde iştirak etkeni içün bellidir. O, 1648 senesinden itibaren Zaporog qazaqlarınıñ getmanı Bogdan Hmelnitskiy ile Lehistanğa qarşı ittifaqqa ketken. Bu ittifaq Qırım Hanlığını küçlendirgendir. Birlikte 1649 senesi Zbaraj ve 1651 senesi Beresteçko muarebelerine qatılğanlardır. III İslâm Geraynıñ zan etkenine köre, qazaqlarğa qol tutqanı Qırım Hanlığınıñ şimal sıñırında Qırımnıñ dostu olğan yañı bir qazaq memleket meydanğa ketirmege yardım etmek kerek edi. 1654 senesi Pereyaslav Barışı ile Lehistan ile sulh yapıp Rusiyege qarşı birlik yaratqan.

III İslâm Geray üküm sürgen devriniñ hususiyeti Qırım Hanlıq içindeki tınçlıq edi. İslâm Geray cümert ükümdar olıp öz para ile bütün Hanlıq boyunca qurucılıq ve tamir işlerini yaptırdı.

III İslâm Geray 1654 senesi Bağçasarayda öldi ve Hansaray dürbesinde defin etilgendir. O ölgen soñ IV Mehmed Geray yañıdan han oldı.


Flag of the Crimean Tatar people.svg Qırım hanları Qirim Hanligi.png

XV asır
I Hacı GerayAyderNur DevletI Meñli Geray

XVI asır
I Mehmed GerayI Ğazı GerayI Saadet GerayI İslâm GerayI Sahib GerayI Devlet GerayII Mehmed GerayII İslâm GerayII Saadet GerayII Ğazı GerayI Fetih Geray

XVII asır
Toqtamış GerayI Selâmet GerayCanibek GerayIII Mehmed Gerayİnayet GerayI Bahadır GerayIV Mehmed GerayIII İslâm GerayAdil GerayI Selim GerayMurad GerayII Hacı GerayIII Saadet GeraySafa GerayII Devlet Geray

XVIII asır
III Ğazı GerayI Qaplan GerayIII Devlet GerayIV Saadet GerayII Meñli GerayII Fetih GerayII Selâmet GerayII Selim GerayArslan GerayHalim GerayQırım GerayIII Selim GerayMaqsud GerayIV Devlet GerayII Qaplan GerayII Sahib GerayŞahin GerayII Bahadır Geray