Tataristan

QIRIMTATAR VİKİPEDİYASINIÑ MALÜMATI
Jump to navigation Jump to search
Tataristan Cumhuriyeti
Татарстан Республикасы
Республика Татарстан
Bayraq
Bayraq
Tuğra
Tuğra
Memleket

Flag of the Russian Soviet Federative Socialist Republic (1918–1937).svg Rusiye

Status

Federatsiya subyekti

Merkez

Qazan

Baş nazir

Aleksey Pesoşin[d]

Prezident

Rustam Miñnihanov (Rustam Minnikhanov)[d]

Resmiy tiller

tatar tili, rus tili

Meydanlıq

67 847 km²

Eali

3 894 284 kişi (2018 yanvar 1)[1]

Eali sıqlığı

57,4 kişi/km²

Tataristan Cumhuriyeti

Saat quşağı

UTC +3

ISO 3166-2 kodu

RU-TA

Avtomobil nomera kodu

16 ve 116

Vikianbarda kategoriya

Tatarstan

Tataristan Cumhuriyeti (qazantatarca Татарстан Республикасы, Tatarstan Respublikası, rusça Республика Татарстан) — Rusiye terkibinde bir türkiy cumhuriyettir. 3 600 000 ealisi olğan cermay ve maden zengini bir regiondır.

Paytahtı Qazan 1000 senelik bir şeerdir. Diger balaban şeerleri Yarçallı, Bögilme, Elmet, Çistaydır. Eali sıqlığı 54 kişi/km2. 2010 senesinde ealisiniñ 53,24% Tatar, 39,71% Rus, 3,08% Çuvaş edi.

Tatar03.png

Tarih[deñiştir | kodunı deñiştir]

Qazan Tatarları, Edil-Qama Bulğarlarınen XIII asırda Orta Asiyadan köçken Qıpçaqlarnıñ torunlarıdır. Bulğarlar VII asırda bu ülkege yerleşmege başlağan IX asırda devlet qurğanlar. 922 senesinde İslâmnı qabul etkenler. Moğol aqınlarından soñra qurulğan Altın Ordu devletiniñ akimiyeti astına kirdiler. XV asırnıñ ekinci yarımında Altın Ordu devleti yıqıldı. Bu regionda Qazan, Qırım, Qasım, Hacı Tarhan hanlıqları ve azat Noğay Ordusı ortağa çıqtı. Uzun sançışmalardan soñ Ruslar Qazan Hanlığını yıqtı (1552). 1917 inqilâbı Rusiyede çarlığınıñ yıqılmasına ve keniş siyasiy faaliyetlerge sebep oldı. Bütün Rusiye musulmanlarınıñ qurultayı toplandı ve ilk sefer Rusiyeniñ atamağanı bir müfti saylandı. 1917 s. iyüninde Qazanda toplanğan qurultayda "İçki Rusiye ve Sibir Musulman Türk-Tatarlarınıñ" muhtariyeti ilân etildi. 120 kişilik milliy meclis içün saylavlar yasaldı. 1918 senesinde bolşevikler bu devletni yıqtı. Sovet devrinde tatarlarnıñ topraqlarında Tatar Muhtar Şuralar Sotsialistik Cumhuriyeti (Tatar MŞSC) quruldı. 1991 senesi avgust 30-da azatlığını ilân etse de, bu devlet iç bir devlet tarafından tanılmağandır. Bugünki Tataristan - Rusiye terkibinde bir muhtariyettir.

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons saytında
Tataristan ile bağlı resimler bar.


Rusiye Federatsiyasınıñ subyektleri
Cumhuriyetler Adıgeya · Altay · Başqırtistan · Burâtiya · Çeçenistan · Çuvaşiya · Dağıstan · Hakasiya · İnguşetiya · Kareliya · Komi · Mariy El · Mordoviya · Qabarda-Balqariya · Qalmuqistan · Qaraçay-Çerkesiya · Qırım1 · Şimaliy Osetiya-Alaniya · Tataristan · Tıva · Udmurtiya · Yaqutiya (Saha)
Ülkeler Altay · Habarovsk · Kamçatka · Krasnodar · Krasnoyarsk · Perm · Primorye · Stavropol · Zabaykalye
Vilâyetler Amur · Arhangelsk · Astrahan · Aşağı Novgorod · Belgorod · Brânsk · Çelâbinsk · İvanovo · İrkutsk · Kaliningrad · Kaluga · Kemerovo · Kirov · Kostroma · Kurgan · Kursk · Leningrad · Lipetsk · Magadan · Moskva · Murmansk · Novgorod · Novosibirsk · Omsk · Orenburg · Oröl · Penza · Pskov · Rostov · Râzan · Samara · Saratov · Sahalin · Sverdlovsk · Smolensk · Tambov · Tver · Tomsk · Tula · Tümen · Ulyanovsk · Vladimir · Volgograd · Vologda · Voronej · Yaroslavl
Federal emiyetli şeerler Moskva · Sankt Peterburg · Aqyar1
Muhtar vilâyet Yeudiy
Muhtar bölgeler Nenets2 · Hantı-Mansi — Yugra3 · Çukotka · Yamal-Nenets3
1Dünya devletleriniñ çoqusı tarafından Ukraina parçası olaraq tanıla. 2Arhangelsk vilâyetiniñ terkibinde   3Tümen vilâyetiniñ terkibinde
  1. 26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 года(untranslated).