Tataristan

QIRIMTATAR VİKİPEDİYASINIÑ MALÜMATI
Buña bar: qullan, qıdır
Rusiye Federatsiyası subyekti

Tataristan Cumhuriyeti
rusça Республика Татарстан
tatarca Татарстан Республикасы

Flag of Tatarstan.svg Coat of Arms of Tatarstan.svg
Bayraq[d] Tuğra[d]

Rusiye haritasında Tataristan Cumhuriyeti

Paytaht

Qazan

Meydanlıq

44-ünci

- Episi
- Suv üzeriniñ %

67.847 km²
6,69 %

Eali

8-ünci

- Episi
- Eali sıqlığı

3.893.756[5] (2018)

57,39 kişi/km²

Umumiy regional mahsulat

6-ıncı

- Şimdiki fiyatlarnen, episi

1 937,6[7] mlrd rub. (2016)

- Kişi başına

499,8[9]biñ rub.

Federal bölge

Edil boyu

İqtisadiy rayon

Edil boyu

Devlet tili

tatar tili, rus tili

Prezident

Rustam Miñnihanov

Baş nazir

Aleksey Pesoşin

Devlet Şurası reisi

Farid Muhametşin
Gimn Tataristan Cumhuriyetiniñ milliy gimni[d]

RF subyekti kodu

16
ISO 3166-2 kodu RU-TA

OKATO kodu

92

Domen

.tatar

Saat quşağı

MSK[d]

Resmiy sayt

tatarstan.ru

Koordinatlar: 55°33′ ş. e. 50°56′ ş. b. / 55.55° ş. e. 50.933333° ş. b. (G) (O)

Tatar03.png

Tataristan Cumhuriyeti (tatarca Tatarstan Respublikası, rusça Республика Татарстан) — Rusiye terkibinde bir türkiy cumhuriyettir. 3 600 000 ealisi olğan cermay ve maden zengini bir regiondır.

Paytahtı Qazan 1000 senelik bir şeerdir. Diger balaban şeerleri Yarçallı, Bögilme, Elmet, Çistaydır. Eali sıqlığı 54 kişi/km2. 2010 senesinde ealisiniñ 53,24% Tatar, 39,71% Rus, 3,08% Çuvaş edi.

Tarih[deñiştir | kodunı deñiştir]

Qazan Tatarları, Edil-Qama Bulğarlarınen XIII asırda Orta Asiyadan köçken Qıpçaqlarnıñ torunlarıdır. Bulğarlar VII asırda bu ülkege yerleşmege başlağan IX asırda devlet qurğanlar. 922 senesinde İslâmnı qabul etkenler. Moğol aqınlarından soñra qurulğan Altın Ordu devletiniñ akimiyeti astına kirdiler. XV asırnıñ ekinci yarımında Altın Ordu devleti yıqıldı. Bu regionda Qazan, Qırım, Qasım, Hacı Tarhan hanlıqları ve azat Noğay Ordusı ortağa çıqtı. Uzun sançışmalardan soñ Ruslar Qazan Hanlığını yıqtı (1552). 1917 inqilâbı Rusiyede çarlığınıñ yıqılmasına ve keniş siyasiy faaliyetlerge sebep oldı. Bütün Rusiye musulmanlarınıñ qurultayı toplandı ve ilk sefer Rusiyeniñ atamağanı bir müfti saylandı. 1917 s. iyüninde Qazanda toplanğan qurultayda "İçki Rusiye ve Sibir Musulman Türk-Tatarlarınıñ" muhtariyeti ilân etildi. 120 kişilik milliy meclis içün saylavlar yasaldı. 1918 senesinde bolşevikler bu devletni yıqtı. Sovet devrinde tatarlarnıñ topraqlarında Tatar Muhtar Şuralar Sotsialistik Cumhuriyeti (Tatar MŞSC) quruldı. 1991 senesi avgust 30-da azatlığını ilân etse de, bu devlet iç bir devlet tarafından tanılmağandır. Bugünki Tataristan - Rusiye terkibinde bir muhtariyettir.

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons saytında
Tataristan ile bağlı resimler bar.


Rusiye Federatsiyasınıñ subyektleri
Cumhuriyetler Adıgeya · Altay · Başqırtistan · Burâtiya · Çeçenistan · Çuvaşiya · Dağıstan · Hakasiya · İnguşetiya · Kareliya · Komi · Mariy El · Mordoviya · Qabarda-Balqariya · Qalmuqistan · Qaraçay-Çerkesiya · Qırım1 · Şimaliy Osetiya-Alaniya · Tataristan · Tıva · Udmurtiya · Yaqutiya (Saha)
Ülkeler Altay · Habarovsk · Kamçatka · Krasnodar · Krasnoyarsk · Perm · Primorye · Stavropol · Zabaykalye
Vilâyetler Amur · Arhangelsk · Astrahan · Aşağı Novgorod · Belgorod · Brânsk · Çelâbinsk · İvanovo · İrkutsk · Kaliningrad · Kaluga · Kemerovo · Kirov · Kostroma · Kurgan · Kursk · Leningrad · Lipetsk · Magadan · Moskva · Murmansk · Novgorod · Novosibirsk · Omsk · Orenburg · Oröl · Penza · Pskov · Rostov · Râzan · Samara · Saratov · Sahalin · Sverdlovsk · Smolensk · Tambov · Tver · Tomsk · Tula · Tümen · Ulyanovsk · Vladimir · Volgograd · Vologda · Voronej · Yaroslavl
Federal emiyetli şeerler Moskva · Sankt Peterburg · Aqyar1
Muhtar vilâyet Yeudiy
Muhtar bölgeler Nenets2 · Hantı-Mansi — Yugra3 · Çukotka · Yamal-Nenets
1Dünya devletleriniñ çoqusı tarafından Ukraina parçası olaraq tanıla. 2Arhangelsk vilâyetiniñ terkibinde   3Tümen vilâyetiniñ terkibinde
  1. Карачаево-Черкесия > Данные не обнаружены. Возможно, страница переименовывалась. Проверьте справочник
  2. Карачаево-Черкесия > Данные не обнаружены. Возможно, страница переименовывалась. Проверьте справочник
  3. Курганская область > Данные не обнаружены. Возможно, страница переименовывалась. Проверьте справочник
  4. Курганская область > Данные не обнаружены. Возможно, страница переименовывалась. Проверьте справочник
  5. Предварительная оценка численности постоянного населения на 1 января 2018 года и в среднем за 2017 год. Проверено 28 yanvarniñ 2018.
  6. Валовой региональный продукт по субъектам Российской Федерации в 1998-2016гг.(rus.) (xls). Росстат.
  7. Валовой региональный продукт по субъектам Российской Федерации в 1998-2016гг.(rus.) (xls). Росстат.
  8. Валовый региональный продукт на душу населения по субъектам Российской Федерации в 1998-2016гг. MS Excel документ
  9. Валовый региональный продукт на душу населения по субъектам Российской Федерации в 1998-2016гг. MS Excel документ