I Petro

QIRIMTATAR VİKİPEDİYASINIÑ MALÜMATI
Jump to navigation Jump to search
I Petro
portrait
Doğğan künü:30 mayıs (9 İyün) 1672[1]
Doğğan yeri:Moskva, Rusiye çarlığı[d][2]
Ölgen künü:28 yanvar (8 fevral) 1725[1] (52 yaşında)
Ölgen yeri:Sankt-Peterburg, Rusiye imperiyası[2]
Memleketi:Flag of Russia.svg Rusiye çarlığı[d]
Flag of Russia.svg Rusiye imperiyası
Zenaatıidareci, devlet erbabı
DiniOrtodokslıq
Ömür arqadaşıYevdokiya Lopuhina[d] ve I Yekaterina[d]
İmzası:Peter the Great Signature.svg
Commons-logo.svg I Petro Wikimedia Commons saytında

I Petro Alekseyeviç Romanov (rusça Пётр I Алексеевич Романов (Великий), 1672 — 1725) — Rusiye İmperiyasınıñ çar ve imperatorı. Rusiyede çoq avropalı reformalarını yapqan edi. Onıñ anası — Natalya Narışkina — qırımtatar mırzası Mordka Kubrat (Narış), qabilesinden edi[3]. 1711 s. Prut seferini yaptı, amma qırımtatar ordusı tarafından qırşavlap, tek osmanlı vezirine qabar berüv Petroğa qırşavlavdan çıqmağa yardım etti. 1725 s. şahzadesiz (özü bir dane oğlan balasını, Alekseyni, öldürdi) öldi. Apayı sabıq köylü Yekaterina (Marta Samuilovna), imperatriçe oldı.

Devri yılları[deñiştir | kodunı deñiştir]

Petronıñ doğumı
Yaş Petro parsunada

Petro doğdı 1672 s. mayısnıñ 30[4] (iyünniñ 9):

«В нынешнем во 180 году Маия в 30 день, за молитв Святых отец, Бог простил Царицу Нашу и Великую Княгиню Наталию Кирилловну, а родила Нам сына, благовернаго Царевича и Великаго Князя Петра Алексеевича всея Великия и Малыя и Белыя России, а имянины его Июня 29 числа».

Tolu qanunlar toplamı, cılt I, saife 886[5]

Taridoğru doğğan yeri bilinmegen, amma bazı tarihçılar deyler ki, Petro doğdı Teremnoy sarayda Moskvadaki kremlde, ve rivayetke binaen Kolomeskiyde o doğdı[6].

Onıñ babada, Aleksey Mihayloviçte, çoqtane balalar edi: I Petro on dörtunci edi, lâkin birinci ekinci apaydan (Natalyadan). İyünniñ 9 şahzade protopopnen Andrey Savinov vaftiz etilgen Çudov keşişhanede. Sebebi ne içün Petroğa öyle adını berdiler bilinmegen[7][8]. Böyle adıñı ne Romanovlarda edi, ne Narışkinlarda[9].

1676 s. Petronıñ babası, çar Aleksey Mihayloviç, öldi. Petro o zaman üç yaşında edi[10]. Fedor Alekseeviç, Petronıñ ağa, onıñ vasiy oldı. Petro başlanğıç tasil aldı ve episi ömürü yañlışlarnen yazğan edi, onıñ söz zenginligi kiçik edi[11].

İhtar[deñiştir | kodunı deñiştir]

  1. 1,0 1,1 Peter I. Emperor of Russia
  2. 2,0 2,1 Record #118592955 // Integrated Authority File — 2012—2016.
  3. Нарыш // Богуславский В. В., Куксина Е. И. Славянская энциклопедия : Киевская Русь — Московия. — Т. 2: Н—Я. — С. 14.
  4. Yulian taqvimi
  5. [1]
  6. Вопрос о месте рождения Императора Петра Великого // Русский зритель Т. 1. 1828 (rus.)
  7. Е. В. Пчелов. Антропонимия династии Романовых в XVII в. //Ономастика в кругу гуманитарных наук. Материалы международной научной конференции. Екатеринбург, 2005. С. 203—205.
  8. Династия Романовых: генеалогия и антропонимика / Е. В. Пчелов. — 06/07/2009 // Вопросы истории. — 2009. — № 06. — С. 76-83.
  9. Успенский Ф. Б. Именослов: историческая семантика имени. М., 2007. s. 306
  10. Платонов С. Ф., Лекции по русской истории, s. 247
  11. Hughes L.: Russia in the age of Peter the Great, s. 3


Flag of Russia.svg Rusiyeniñ imperator ve imperatriçeleri Lesser Coat of Arms of Russian Empire.svg

I Petro | I Yekaterina | II Petro | Anna İoannovna | VI İvan | Yelizaveta Petrovna | III Petro | II Yekaterina | I Pavel | I Aleksandr | I Nikolay | II Aleksandr | III Aleksandr | II Nikolay