Zigmund Froyd
| Zigmund Froyd | |
|---|---|
| almanca Sigmund Freud | |
.jpg) | |
| Doğma adı | almanca Sigismund Schlomo Freud |
| Doğğan künü | 1856 mayıs 6[1][2][3][…] |
| Doğğan yeri | |
| Ölgen künü | 1939 sentâbr 23[7][3][2][…] (83 yaşında) |
| Ölgen yeri | |
| Memleketi | |
| Zenaatı | Psikanalizci, Nörolog, esse yazıcı |
| Baba | Pepe Freud[d][9][10] |
| Ana | Amalia Freud[d][10] |
| Ömür arqadaşı | Martha Bernays[d][10] |
| Balalar | Anna Freud[d][10], Ernst L. Freud[d][10], Martin Freud[d][10][9], Oliver Freud[d][10], Sophie Freud[d][10] ve Mathilde Freud[d][10] |
| Mukâfatlar | |
| Avtograf |
 |
 Wikimedia Commons saytındakiMultimedia fayllar | |
Zigmund Froyd (Freyd) (almanca Sigmund Freud; [ˈziːkmʊnt ˈfʁɔʏt]; doğum adı Sigizmund Şlomo Froyd; 1856 mayıs 6, Frayberg, Moraviya, Avstriya imperiyası — 1939 sentâbr 23, London, Büyük Britaniya) — avstriyalı nevrologiya ekimi, psihoanalizniñ temelcisi. O, insan davranışında añsız ruhiy esnaslarnıñ rolüni añlatqan nazariyelerni işlep çıqardı ve ruhiy hastalıqlarnı subet vastasınen tedavi etüv usullarını inkişaf ettirdi.[11]
Froyd serbest tedaiy usulını ve tüşlerni tabirlemekni psihoanalizniñ esas aletleri olaraq qullandı. O ruhiyeniñ añlı ve añsız qısımlarını bir-birinden ayırdı; soñ ise ruhiye terkibini id, ego ve superego arasındaki munasebetler vastasınen añlattı. Froydnıñ fikirleri ruhiyatqa, edebiyatqa, sanatqa ve XX asır medeniyetine büyük tesir etti. Bunıñnen beraber, onıñ nazariyeleriniñ bir qısmı ilmiy ceetten munaqaşalıdır ve zemaneviy ruhiyat tarafından tolu şekilde qabul etilmey.[12]
Tercimeial
[deñiştir | kodunı deñiştir]
Bala çağı ve tasili
[deñiştir | kodunı deñiştir]Zigmund Freyd 1856 senesi mayıs 6 künü Moraviyadaki Frayberg şeerinde — bugünki Çehiyanıñ Prjibor şeerinde — yeudiy qorantasında doğdı. Babası Yakob Froyd yün tuccarı, anası Amaliya Natanson edi. Qoranta 1859 senesi Lâyptsigke, 1860 senesi ise Viyanağa köçti. Froyd ömrüniñ ekseriyetini Viyanada keçirdi.[11]
1873 senesi Viyana universitetiniñ tibbiyet fakultetine kirdi. Ernst Brükkeniñ fiziologiya laboratoriyasında siñir sistemasını tetqiq etti ve 1881 senesi tibbiyet doktorı derecesini aldı. 1885–1886 seneleri Pariste nevrolog Jan-Marten Şarkodan ders aldı. Şarkonıñ isteriya ve gipnoz üzerinde işleri Froydnıñ ruhiy hastalıqlarğa merağını quvetlendirdi.[13]
1886 senesi Froyd Viyanada hususiy ekimlik praktikasını başladı ve Marta Bernaysnen evlendi. O isteriya hastalarını tedavi etken ekim Yozef Broyernen işbirlikte çalıştı. Olarnıñ «İsteriya aqqında tetqiqatlar» (almanca Studien über Hysterie, 1895) kitabı psihoanalizniñ şekillenmesindeki esas eserlerden biri oldı.
Psihoanalizniñ şekillenüvi
[deñiştir | kodunı deñiştir]Froyd gipnozdan vazgeçip, hastanıñ aqlına kelgen fikirlerni serbestçe aytuvına esaslanğan serbest tedaiy usulını qullanmağa başladı. 1896 senesi bu tedavi usulı ve onıñ nazariyesi içün «psihoanaliz» adını ilk kere qullandı.[14]
Froydnıñ eñ belli eserlerinden biri «Tüşlerniñ tabiri» (almanca Die Traumdeutung) kitabıdır. Kitap 1899 senesi basılsa da, üzerinde 1900 senesi kösterildi. Froyd tüşlerni añsız istekler ve içki çatışmalar aqqında malümat berici ruhiy adise olaraq talqin etti. Tüşni añlamaq içün azır bir remizler luğatını degil, tüş körgen şahısnıñ hususiy tedaiylerini tetqiq etmek kerekligini yazdı.[15]
1923 senesi «Men ve O» (almanca Das Ich und das Es) kitabında Froyd ruhiyeni id, ego ve superego arasında devam etken çatışma ve munasebetler vastasınen añlatqan modelni taqdim etti. Id esas aveslerni, superego vicdan ve içkileştirilgen qaidelerni, ego ise olarnen tış dünya arasında muvazenet qurmağa çalışqan qısımnı bildirir.[16]
Qorantası ve Ukraina ile bağları
[deñiştir | kodunı deñiştir]Froydniñ babası Yakob 1815 senesi Galıçınadaki Tısmenıtsâ şeerinde — bugünki Ukrainanıñ İvano-Frankivsk vilâyetinde — doğdı ve yaşlığını anda keçirdi. Onıñ evelki evliliklerinden Emmanuel ve Filipp adlı eki oğlu bar edi. Amaliya Natanson 1835 senesi Brodı şeerinde, bugünki Ukraina toprağında doğdı. Yakob ve Amaliya 1855 senesi evlendi; Zigmund olarnıñ sekiz balasından birincisi edi.[17]
Londonga köçüvi ve ölümi
[deñiştir | kodunı deñiştir]1938 senesi mart ayında natsist Almaniyası Avstriyanı ilhaq etti. Froydnıñ evi ve neşriyat hanesi tintildi, qızı Anna Gestapo tarafından sorğuğa çekildi. Halqara dostlarınıñ yardımınen Froyd, ömür arqadaşı Marta ve qızı Anna iyün 4 künü Viyanadan çıqıp Londonğa köçtiler.[18]
Froyd uzun yıllar çenge rakınen hasta edi. O 1939 senesi sentâbr 23 künü Londondaki evinde vefat etti.
Menbalar
[deñiştir | kodunı deñiştir]- ↑ Bibliothèque nationale de France идентификатор BNF (fr.): açıq malümat platforması — 2011.
- 1 2 Sigmund Freud // KulturNav (ingl.) — 2015.
- 1 2 Sigmund Freud // Национальный музей изобразительных искусств — 1792.
- 1 2 База данных Национальной библиотеки Чешской Республики
- ↑ https://cs.isabart.org/person/14277
- 1 2 Freud, Sigmund, 1856-1939 // https://tritius.kmol.cz/authority/865089 (чеш.)
- ↑ Фрейд Зигмунд // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.] — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969.
- ↑ http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10481885.2014.911601
- 1 2 Lundy D. R. Professor Sigmund Freud // The Peerage (ingl.)
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Kindred Britain
- 1 2 Who was Sigmund Freud?(ing.). Freud Museum London. 2026 oktâbrniñ 12 teşkerilgen.
- ↑ Sigmund Freud: Conflict and Culture — The Individual: Therapy(ing.). Library of Congress. 2026 oktâbrniñ 12 teşkerilgen.
- ↑ Sigmund Freud (1856–1939): Timeline(ing.). Library of Congress. 2026 oktâbrniñ 12 teşkerilgen.
- ↑ Sigmund Freud(ing.). British Psychoanalytical Society. 2026 oktâbrniñ 12 teşkerilgen.
- ↑ The Interpretation of Dreams(ing.). Freud Museum London. 2026 oktâbrniñ 12 teşkerilgen.
- ↑ The Ego, the Id and the Superego(ing.). Freud Museum London. 2026 oktâbrniñ 12 teşkerilgen.
- ↑ Gresser, Moshe. Dual Allegiance: Freud as a Modern Jew. SUNY Press, 1994. — P. 225. (ing.)
- ↑ Leaving Today: the Freuds in Exile 1938(ing.). Freud Museum London. 2026 oktâbrniñ 12 teşkerilgen.