Qaytarma (ansambl)

QIRIMTATAR VİKİPEDİYASINIÑ MALÜMATI

Qaytarma  — devlet qırımtatar halq oyunı ansambli, eñ eski qırımtatar bediiy taqımı[1].

Ansamblniñ tarihı[deñiştir | kodunı deñiştir]

Ansambl resmiy olaraq 1939 senesi[2] açılğan, amma taqımnıñ iştirakçıarı aytqanına köre, 1936 senesi Aqmescitte teşkil etilgen «Qırımtatar yır ve oyun ansambli»[3] onıñ temeli olğan. 1944 senesi qırımtatarlar sürgün etilgen soñ ansambl qapatıldı ve tek 1957 senesi Taşkentte (Özbekistan)[4] ğayrıdan açıldı. Taqım adında «qırımtatar» sözü yasaq olğanı içün, ansablni qırımtatar halq oyunı şerefine «Qaytarma» olaraq adlandırdılar[5].

Fayl:Хайтарма-1957.jpg
«Qaytarma» ansambli (1957 senesi). Soldan altıncı — Şevket Mamutov, onuncı — Akim Cemilev. Ondan ğayrı Ediye Topçı, Sabriye Erecepova, Osman Asanov, Refat Asanov, Leniyar Yaqubova ve başqaları.

Bestekâr İlyas Bahşış ansamblniñ birinci bediiy reberi oldı. Birinci oyunlarnı Akim Cemilev, Üsein Baqqal, Enver Aliyev sanağa qoydılar. Birinci kontsert 1957 senesi iyünniñ 6-da Taşkent devlet filarmoniyasında berildi.[6]

1970–1978, 1989–1993 seneleri ansamblniñ bediiy reberi Fevzi Belâlov edi. 1987 ansambl yanında «Efsane» taqımı peyda oldı.

Fevzi Belâlovdan soñ ansamblniñ bediiy reberi Ukraina nam qazanğan artisti Refat Aşırov oldı.

Ansambl taqımı[deñiştir | kodunı deñiştir]

Soñki 15 yıl devamında ansamblniñ bediiy reberi — Tacikistan halq artisti, Ukrainada nam qazanğan artist Remziye Baqqal-Tarsinova.

Ansamblniñ dirijorı — Ukraina nam qazanğan artisti, Özbekistanda nam qazanğan medeniyet erbabı Refat Aşırov.

Ansamblde 50 artist bar — oyun ve muzıka taqımları, yırcılar.

İhtarlar[deñiştir | kodunı deñiştir]

Edebiyat[deñiştir | kodunı deñiştir]

  • С. Абдурахманова. Миллетимиз Къырымда «Хайтарма» ансамблине янъы омюр бере билирми? : / С. Абдурахманова // Къырым. — 31.03.2010. — С. 3. (крим.)
  • Р. Фазил. Халкъ хызметинде : («Къайтарма» ансамблининъ 30 йыллыгъына) / Р. Фазыл // Ирмакълар. Эдебий макъалелер, очерклер, хатырлавлар, левхалар. — Сімферополь, 2002. — С. 433–442. (крим.)