Pablo Pikasso
Pablo Ruis Pikasso (tolu adı — Pablo Diyego Hose Fransisko de Paula Huan Nepomuseno Mariya de los Remedios Sipriano de la Santisima Trinidad Klito Ruis i Pikasso, ispanca Pablo Diego José Francisco de Paula Juan Nepomuceno María de los Remedios Cipriano de la Santísima Trinidad Clito Ruiz y Picasso; 1881 oktâbr 25, Malaga, İspaniya — 1973 aprel 8, Mujen, Frenkistan) — ispan ressamı ve eykelcisi, gravüra, grafika ve keramika ustasıdır. Ömrüniñ büyük qısmında Frenkistanda yaşadı ve çalıştı. Jorj Braknen beraber kubizmniñ temelini qoydı. XX asır sanatınıñ eñ belli ve tesirli ustalarından biri sayıla.[12]
Ayatı
[deñiştir | kodunı deñiştir]Babası Hose Ruis Blasko ressam ve resim muallimi edi; anasınıñ adı Mariya Pikasso Lopes edi. Bala çağından resim yapmağa başladı ve ilk derslerini babasından aldı. Barselonada ve Madridde sanat tasilini aldı. Soñradan sanatçı adı olaraq anasınıñ «Pikasso» soyadını qullandı.[13]
1900 senesi ilk kere Pariske bardı, 1904 senesi ise anda temelli yerleşti. Bundan soñ ayatınıñ büyük qısmını Frenkistanda keçirdi.[14]
II cian cenkinden soñ Cenübiy Frenkistanda yaşadı. Soñki yıllarını Mujendeki evinde keçirdi. 1973 aprel 8-de, 91 yaşında, öpke ödemi sebebinden vefat etti.[15] Eki kün soñ Vovenarg qalesiniñ parkında defin etildi.[16]
Yaratıcılığı
[deñiştir | kodunı deñiştir]Yaratıcılığınıñ Mavı devrinde (1901—1904) qaranlıq mavı renklerni qullanıp, faqır, hasta ve yalñız adamlarnı tasvir etti. Pempe devrinde (1904—1906) sıcaq pempe ve portaqal tüslü renklerni qullandı; tsirk artistleri ve arlekinler esas mevzular oldı. «Top üstündeki qız» (1905) bu devrniñ eñ belli eserlerinden biridir.[17]
1907 senesi Les Demoiselles d’Avignon («Avinyon qızları») resmini yarattı. Bu eser kubizmge keçişte müim bir adım oldı. 1908 senesinden 1914 senesine qadar Braknen beraber kubizmni inkişaf ettirdi. Olar eşyalarnı geometrik şekillerge bölip, bir vaqıtta bir qaç taraftan köstermege tırıştılar. 1912 senesinden resimlerge gazeta, divar kâğıtı ve diger materiallarnı yapıştırıp, kollaj usulını inkişaf ettirdiler. Bu usul sintetik kubizmniñ müim hususiyetlerinden biri oldı.[18]
1917 senesinden başlap neoklassitsizm üslübinde eserler yaratmağa başladı, amma kubizmden vazgeçmedi. 1920-li senelerniñ ortasında sürrealistlerge yaqınlaştı ve eserlerini olarnıñ sergilerinde kösterdi. Lâkin bu areketke resmen qoşulmadı ve sürrealizmniñ lideri olmadı. Bu devirde şekli bozulğan insan endamlarını, qorqu ve şiddet kibi duyğularnı sıqça tasvir etti.[19]
1937 senesi İspaniya Cumhuriyeti ukümeti Pikassoğa Paris Dünya sergisindeki İspaniya pavilyonı içün büyük bir resim sımarladı. İspaniya içki cenki vaqtında, 1937 aprel 26-da, Bask bölgesindeki Gernika şeeri alman ve italyan arbiy ava quvetleri tarafından bombardıman etildi. Bu adise Pikassonı «Gernika» resmini yaratmağa sevq etti. Qara, beyaz ve kül renklernen yapılğan eser cenk deşetlerini ve tsivil adamlarnıñ azabını kösterip, cenkke qarşı sanatnıñ dünyaca belli timsallerinden biri oldı.[20]
1944 senesi Frenkistan Kommunist fırqasına aza oldı. 1949 senesi Pikassonıñ gögercin litografiyası Paris Tınçlıq kongressiniñ afişası içün saylandı. Bu resim tınçlıq areketiniñ dünyaca belli timsallerinden biri oldı.[21]
Pikasso tek yağlı boyalı resimler degil, eykel, gravüra, litografiya, kollaj, keramika eserleri, kitaplar içün resimler, teatr dekoratsiya ve kostümleri de yarattı. 1940-lı senelerniñ soñunda Valloriste keramikanen faal oğraştı. 1950-li senelerde Velaskes, Delakrua ve Maneniñ belli eserlerini yañıdan yorumladı. Ayatınıñ soñuna qadar çalışmaqta devam etti.
Mirası
[deñiştir | kodunı deñiştir]Pikassonıñ kubizm, kollaj, eykelcilik ve keramikağa ketirgen yañılıqları XX asır sanatınıñ inkişafına büyük tesir etti.
2015 mayıs 11-de Christie's mezatında 1955 senesi yapılğan Les Femmes d’Alger (Version “O”) resmi 179365000 AQŞ dollarına satıldı. Bu, o vaqıt mezatta bir sanat eseri içün berilgen eñ yüksek fiyat edi.[22]
Menbalar
[deñiştir | kodunı deñiştir]- ↑ https://www.nacion.com/archivo/pablo-picasso-tenia-12-nombres/XNPYKSH4DVFBDDTZVV6AY7RHZA/story/
- ↑ Bibliothèque nationale de France идентификатор BNF (fr.): açıq malümat platforması — 2011.
- 1 2 Pablo Picasso // Benezit Dictionary of Artists (ingl.) — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
- 1 2 Picasso // Internet Broadway Database (ingl.) — 2000.
- 1 2 3 Пикассо Пабло // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.] — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1975. — Т. 19 : Отоми — Пластырь. — С. 527—528.
- ↑ http://www.nytimes.com/2008/08/14/business/worldbusiness/14madrid.html
- 1 2 3 RKDartists (felem.)
- ↑ https://cs.isabart.org/person/7762
- ↑ http://www.nytimes.com/2009/05/24/travel/24cultured.html
- ↑ https://www.moma.org/artists/4609 (ingl.)
- ↑ Olga Khokhlova Biography (ingl.)
- ↑ Pablo Picasso — National Gallery of Art.
- ↑ Picasso’s Childhood — Musée national Picasso-Paris.
- ↑ Fonds Pablo Picasso — Centre d’Études Picasso.
- ↑ Picasso en el patrimonio del Museo — Museo Nacional de Bellas Artes.
- ↑ Picasso’s Final Years — Musée national Picasso-Paris.
- ↑ The Blue and Pink Periods — Musée national Picasso-Paris.
- ↑ Cubism — Musée national Picasso-Paris.
- ↑ Picasso and Surrealism — Musée national Picasso-Paris.
- ↑ Rethinking Guernica — Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía.
- ↑ Picasso, War and Peace — Museu Picasso de Barcelona.
- ↑ Christie’s: Post-Sale Results, 11 May 2015.