Mahmud Qırımlı

QIRIMTATAR VİKİPEDİYASINIÑ MALÜMATI
Jump to navigation Jump to search
Mahmud Qırımlı
Zenaatışair

Mahmud Qırımlı (Mahmud Qırımiy) - XII-XIII asırlarda Qırımda yaşağan bir şair. Mahmudnıñ ayatı aqqında malümatımız yoqtur. Mahmud esasen XII asırnıñ soñunda ve XIII asırnıñ birinci ceyriginde yaşağandır. “Hikayet-i Yusuf ve Zuleyha” adlı destanını o ömrüniñ soñunda yazğan ve onı bitirmeden vefat etken. Destannı şu devirniñ Halil oğlu Ali isminde diger bir şairi yazıp soñuna çıqara ve soñra özü de aynı bu mevzuda “Qıssa-i Yusuf” adlı destan yarata. Lâkin Halil oğlu Ali öz destanını yazmazdan evel, Türklerge de güzel añlaşılsın dep, Mahmud Qırımlınıñ destanını yerli Qıpçaq tilinden Türk tiline cevire.

I.H.Ertaylannıñ bergen malümatından ve destannıñ öz satırlarından añlaşıla ki, Mahmud “Yusuf ve Zuleyha” destañınıñ soñunı yazıp bitirmeden vefat ete ve destannı o vaqıttaki Halil oğlu Ali isimli diger bir şair yazıp bitire. Soñra o bu destannı Türk tiline tercime ete, onı Türkleştire. Bu destannıñ soñundaki:

Bu qıssa bunda dindi
Qırımlı Mahmud öldi
Qalğanın diyemedi
Yarenlere bildirü


Bu kitabı dönderen
Qırım dilin gideren
Türkiy dile götüren
Çoq zahmet görme deyü


Ol Halil oğlu Ali
Yedi divandır eli
Ol düzdü Türkiy dili
Dest dilinden dönderü

kibi beyitlernen açıq añlaşılmaqta. Tercimannıñ adı ve tercimeniñ maqsadı da kösterile. Yani, destannıñ manası Türklerge de güzel añlaşılsın, olar oquğanda köp zamet körmesinler dep yasalğan. Tercimeniñ qaysı vaqıtta yasalğanı belli degildir.

“Dest” tilinde yani Qırım-Qıpcaq tilinde yazılgan bu destannıñ asılı tabılğan yoq. Soz yürüttigimiz “Yusuf ve Zuleyha” destanı onıñ şair Halil oğlu Ali tarafından Türkçege tercime etilgen versiyasıdır.

Menbalar[deñiştir | kodunı deñiştir]

  • Osmanlı Dönemi Kırım Edebiyatı Celal Kurnaz-Halil Çeltik T.C Kültür Bakanlığı Yayınları/2378 - ISBN 975-17-2359-0
  • İsmail Hikmet Ertaylan, Yusuf ile Züleyha İst. 1960