Nikola Tesla

Nikola Tesla
Nikola Tesla
	sırbca Никола Тесла
Doğma adı	sırbca Никола Тесла
Doğğan künü	1856 İyül 10[…]
Doğğan yeri	Smiljan[d], Lika regiment[d], Q12745671?, Croatian Military Frontier[d], Military Frontier[d], Avstriya İmperiyası[d];
Ölgen künü	1943 yanvar 7[…] (86 yaşında)
Ölgen yeri	Nyu York, Nyu York, Amerika Birleşken Devletleri[…];
Memleketi	Avstriya İmperiyası[d]; Macaristan; Amerika Birleşken Devletleri;
Zenaatı	keşfiyatçı, elektrik mühendisi, fizikacı, Elektrikçi, makine mühendisi, futurist
Baba	Milutin Tesla[d]
Ana	Đuka Mandic[d]
Mukâfatlar	Edison Madalyası[d] (1916) IEEE Bursu[d] Elliott Cresson Medal[d] (1894) John Scott Award[d] (1934) National Inventors Hall of Fame[d] (1975) Honorary doctor of the University of Zagreb[d] Fellow of the American Association for the Advancement of Science[d] Honorary doctor of the Technical University of Graz[d] doctor honoris causa from the University of Paris[d] (1937)
Avtograf
	Wikimedia Commons saytındaki; Multimedia fayllar

Nikola Tesla (sırbca Никола Тесла, Nikola Tesla; 1856 iyül 10, Smilân, Avstriya imperiyası — 1943 yanvar 7, Nyu York, ABD) — sırp asıllı amerikalı icatçı, elektrik ve mehanika müendisidir. O deñişici aqımnen işlegen induktsion köçüricini, aylanıcı mıqnatis alanı printsipini ve çoq fazalı elektrik sistemasını inkişaf ettirgen eñ müim müendislerden biridir. Teslanıñ patentleri deñişici aqımnı büyük mesafelerge ulaştırğan elektrik ağlarınıñ qurulmasına yardım etti.^[7]

1960 senesi mıqnatis aqımınıñ sıqlığı içün qullanılğan SI ölçü birlemine Teslanıñ şerefine «tesla» adı berildi.^[8]

Ayatı

Fayl:Pic 4804 — копия.JPG

Belgraddaki Nikola Tesla abidesi

Bala çağı ve tasili

Nikola Tesla 1856 senesi iyülniñ 10-unda, o vaqıtta Avstriya imperiyasında, bugün ise Hırvatistanda bulunğan Smilân köyünde doğdı.^[9] Babası Milutin Tesla sırp pravoslav kilsesiniñ papazı edi. Anası Cuka Mandiç resmiy tasil almağan olsa da, ev işleri içün çeşit aletler yapmağa usta edi. Qorantada beş bala bar edi.

1863 senesi qoranta Gospiçke köçti. Tesla orta mektepni Karlovats şeerinde bitirdi.^[10] 1875 senesi Gratstaki Avstriya politehnika institutına kirdi ve anda mehanika ile elektrikni ögrendi. İlk yılda yahşı oqusa da, soñradan derslerge muntazam qatnamadı ve derece almadan institutnı terk etti. 1880 senesi Pragadaki Karl universitetinde bazı derslerge qatnaştı, amma anda da diplom almadı.^[11]

Müendislik faaliyeti

Tesla 1881 senesi Budapeştte telefon şirketinde, 1882 senesi ise Pariste Continental Edison Company şirketinde çalıştı. 1884 senesi ABD-ge köçip, qısqa bir müddet Tomas Edisonnıñ şirketinde işledi. 1887 senesi Nyu Yorkta bir laboratoriya açtı. Anda aylanıcı mıqnatis meydanına esaslanğan induktsion elektrik köçüricisini ve çoq fazalı deñişici aqım sistemasını azırladı. 1888 senesi bu icatlar içün patentler aldı; Corc Vestingauz olarnı satın alıp, sanayıda qullanmağa başladı.^[12]

1893 senesi Çikagodaki Dünya sergisinde Vestingauz şirketi Teslanıñ sistemasına esaslanğan deñişici aqımnen meydannı yarıqlattı. Niagara uçansuvındaki büyük gidroelektrostantsiyada da Tesla patentlerine esaslanğan çoq fazalı sistema qullanıldı. Stantsiya 1895 senesi elektrik istisal etmege, 1896 senesi ise Buffaloğa elektrik yollamağa başladı.^[13]

Tesla yüksek sıqlıqlı aqımlar, telsiz yarıqlandırma, radio idaresi ve elektrik energiyasını telsiz yollav üzerinde de çalıştı. 1891 senesi Tesla maqarasını yaptı. Aynı sene ABD vatandaşlığını aldı. 1898 senesi radiodan idare etilgen küçük gemini halqqa kösterdi.^[14]

Soñki yılları

Tesla soñki yıllarında çeşit büyük leyhalar üzerinde çalışsa da, olarnıñ çoqusını tamamlap olamadı. O 1943 senesi yanvar 7 künü Nyu Yorktaki New Yorker musafirhanesinde vefat etti.^[15]

Menbalar

1 2 3 4 5 6 7 8 9 Nikola Tesla
1 2 Bibliothèque nationale de France идентификатор BNF (fr.): açıq malümat platforması — 2011.
↑ Nikola (Nicola) Tesla // Brockhaus Enzyklopädie (alm.) — F.A. Brockhaus, 1796.
1 2 3 Цверава Г. К. Тесла Никола // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.] — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1976. — Т. 25 : Струнино — Тихорецк. — С. 512—513.
1 2 Каталог Немецкой национальной библиотеки (alm.)
↑ Societies A. C. o. L., Press O. U., Finn B. S. Nikola Tesla // Tesla, Nikola (9/10 July 1856–07 January 1943), electrical inventor (ingl.) // American National Biography Online / S. Ware — [New York]: Oxford University Press, 2018. — ISSN 1470-6229 — doi:10.1093/ANB/9780198606697.ARTICLE.1301654
↑ «Nikola Tesla, Inventor and Electrical Engineer», Smithsonian Institution (ing.).
↑ «Resolution 12 of the 11th CGPM», Halqara ölçevler ve çekiler bürosı (ing.).
↑ «Birthplace», Nikola Tesla muzeyi (ing.).
↑ «Образовање», Nikola Tesla müzeyi Şablon:Ref-sr.
↑ «Грац и Праг», Nikola Tesla müzeyi Şablon:Ref-sr.
↑ «A Brief History of Nikola Tesla», IEEE Life Members (ing.).
↑ «The Extraordinary Life of Nikola Tesla», Smithsonian Magazine (ing.).
↑ «Demonstration of the first radio-controlled boat», Nikola Tesla muzeyi (ing.).
↑ «Identity Documents», Nikola Tesla muzeyi (ing.).

[_9f7ac0622c00061b-1] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Nikola Tesla

[_f84f6ab588074f26-2] 1 2 Bibliothèque nationale de France идентификатор BNF (fr.): açıq malümat platforması — 2011.

[_8e4d476e2601063a-3] Nikola (Nicola) Tesla // Brockhaus Enzyklopädie (alm.) — F.A. Brockhaus, 1796.

[_fa1eb137a312a871-4] 1 2 3 Цверава Г. К. Тесла Никола // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.] — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1976. — Т. 25 : Струнино — Тихорецк. — С. 512—513.

[_de80c2caf3d81112-5] 1 2 Каталог Немецкой национальной библиотеки (alm.)

[_3296653eb51e150a-6] Societies A. C. o. L., Press O. U., Finn B. S. Nikola Tesla // Tesla, Nikola (9/10 July 1856–07 January 1943), electrical inventor (ingl.) // American National Biography Online / S. Ware — [New York]: Oxford University Press, 2018. — ISSN 1470-6229 — doi:10.1093/ANB/9780198606697.ARTICLE.1301654

[smithsonian-tesla-7] «Nikola Tesla, Inventor and Electrical Engineer», Smithsonian Institution (ing.).

[8] «Resolution 12 of the 11th CGPM», Halqara ölçevler ve çekiler bürosı (ing.).

[tesla-birth-9] «Birthplace», Nikola Tesla muzeyi (ing.).

[10] «Образовање», Nikola Tesla müzeyi Şablon:Ref-sr.

[11] «Грац и Праг», Nikola Tesla müzeyi Şablon:Ref-sr.

[12] «A Brief History of Nikola Tesla», IEEE Life Members (ing.).

[13] «The Extraordinary Life of Nikola Tesla», Smithsonian Magazine (ing.).

[14] «Demonstration of the first radio-controlled boat», Nikola Tesla muzeyi (ing.).

[15] «Identity Documents», Nikola Tesla muzeyi (ing.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]