Mimar Sinan
| Mimar Sinan | |
|---|---|
| türkçe Mimar Sinan arapça قوجه معمار سنان آغا osmanlıca معمار سنان | |
 | |
| Doğğan künü | 1490 yaqın[1] |
| Doğğan yeri | |
| Ölgen künü | 1588 İyül 17[2] |
| Ölgen yeri | |
| Memleketi | |
| Zenaatı | mimar |
| Ömür arqadaşı | Fatma Nur[d] |
| Avtograf |
 |
 Wikimedia Commons saytındakiMultimedia fayllar | |
Mimar Sinan (menbalarda Abdülmennan oğlu Sinan ve Sinaneddin Yusuf adlarınen añıla; qararnen 1490 s., Ağırnas, Osmanlı Devleti — 1588 iyül 17, İstanbul, Osmanlı Devleti) — osmanlı baş mimarı ve müendis, Osmanlı klassik mimarlığınıñ eñ büyük ustasıdır.
Sinan 1538 senesinden ölümine qadar, qararnen 50 yıl devamında, padişah I Suleyman, II Selim ve III Murad devirlerinde Hassa mimarlarınıñ başında oldı. Osmanlı Devletindeki saray, cami, köpür, suv yolu ve başqa devlet qurucılıq işlerini idare etti.[4]
Ayatı
[deñiştir | kodunı deñiştir]Sinan Kayseri yanındaki Ağırnas köyünde hristian qorantasında doğdı. Etnik aslı tam belli degildir ve bu mesele aqqında çeşit fikirler bar. Menbalarda babası «Abdülmennan» adınen añıla; Osmanlı devrinde bu ad musulman olmağan babanı köstermek içün de qullanıla edi.
22 yaşlarında olıp devşirme sisteması vastasınen Acemi Oğlanlar ocağına alındı. Qurucılıq, dülgerlik ve müendislik bilgilerini ögrendi. Soñra Yeniçeri ocağına keçirildi. İran, Mısır, Belgrad, Rodos, Mohaç, Viyana, Iraq ve Boğdan seferlerinde iştirak etti.
Arbiy seferler vaqtında yol, pekitme ve köpür qurucılığında tecribe qazandı. Boğdan seferinde Prut özeni üzerinde qısqa müddet içinde köpür qurğanı içün sadrazam Lütfi Paşanıñ diqqatını çekti. 1538 senesi Osmanlı sarayınıñ baş mimarı tayin etildi.[5]
Yaratıcılığı
[deñiştir | kodunı deñiştir]Sinanğa ait sayılğan yapılarnıñ sayısı menbalarğa köre farqlıdır. Çeşit tezkere ve araştırmalarda 350-den 450-ge qadar yapı qayd etile. Bu binalarnıñ er birini Sinan şahsen qurmağan; baş mimar olaraq leyhalarnı azırlay, tasdıqlay ve yardımcıları vastasınen qurucılıqqa nezaret ete edi.
Onıñ eserleri arasında camiler, mescitler, medreseler, mektepler, imaretler, hastahaneler, saraylar, kervansaraylar, amamlar, dürbeler, suv kemerleri, köpürler ve çeşmeler bar.
Sinan yaratıcılıq inkişafını üç caminen añlata edi:
- Şehzade camisi — «şegirtlik eseri», 1543-1548 seneleri;
- Süleymaniye camisi — «qalfalıq eseri», 1550-1557 seneleri;
- Selimiye camisi — «ustalıq eseri», 1568-1575 seneleri.
Şehzade camisi padişah I Suleymannıñ vefat etken oğlu Şehzade Mehmed içün quruldı. Suleymaniye camisi ve etrafındaki büyük külliye İstanbul siluetiniñ esas qısımlarından biri oldı. Edirnedeki Selimiye camisini Sinan özü eñ müim eseri olaraq qabul ete edi. Selimiye camisi ve külliyesi UNESCO Dünya mirası cedveline kirsetilgen.[6]
Sinannıñ başqa belli eserleri arasında Haseki Sultan külliyesi, Hürrem Sultan amamı, Rustem Paşa camisi, Mihrimah Sultan camileri, Mağlova suv kemeri ve Büyükçekmece köpürleri bardır.
Sinan, saray mimarlarını yetiştirgen bir mektep yarattı. Talebesi Sedefkâr Mehmed Ağa soñradan İstanbuldaki Sultanahmet camisini qurdu. Diger talebesi Mimar Hayreddin ise Mostardaki Eski Köpürni 1566 senesi tamamladı.[7]
Vefatı
[deñiştir | kodunı deñiştir]Mimar Sinan 1588 senesi iyülniñ 17-sinde İstanbulda vefat etti. Suleymaniye külliyesiniñ yanında özü içün leyhalandırğan sade açıq dürbede defin etildi.[8]
Menbalar
[deñiştir | kodunı deñiştir]- ↑ Bell A. Encyclopædia Britannica (брит. англ.) — Encyclopædia Britannica, Inc., 1768.
- 1 2 Sinan // Encyclopædia Britannica (ingl.)
- ↑ https://islamansiklopedisi.org.tr/sinan
- ↑ Sinan. TDV İslâm Ansiklopedisi.
- ↑ Mimar Sinan. Türk Maarif Ansiklopedisi.
- ↑ Selimiye Mosque and its Social Complex. UNESCO.
- ↑ Stari Most, Old Bridge of Mostar. UNESCO.
- ↑ Mimar Sinan Türbesi. Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı.