Ehram
Ehram (arapça أهرام) ya da piramida (yunanca πυραμίς) — endesiy bir şekilniñ ve bu şekilge beñzegen mimariy yapılarnıñ adıdır.
Endesiy şekil
[deñiştir | kodunı deñiştir]Endesede ehram — temeli çoqköşelik olğan çoqhaneliktir. Onıñ yan haneleri bir ortaq töpede birleşken üçköşeliklerdir. Temeli üçköşelik, dörtköşelik ya da daa çoq köşeli bir şekil ola bilir.
Ehramnıñ töpesinden temelniñ tüzlemine qadar eñ qısqa mesafe onıñ yüksekligidir. Kölemi şu formulanen esaplana:
Mında — temelniñ meydanlığı, — ehramnıñ yüksekligi, ise kölemidir.[1]
Mimariy yapılar
[deñiştir | kodunı deñiştir]Mimarlıqta ehram — aşağısı keñ, yuqarığa doğru tarlaşqan yapı. Temeli adette dörtköşeliktir. Yan tarafları tüz, basamaqlı ya da töpesi kesik ola bilir. Keñ temel ve aşağı qatlar yuqarı qatlarnıñ ağırlığını taşıy.
Sıqlığı er yerinde bir olğan tolu ehramnıñ kütle merkezi temelge yaqın bulunа.[1] Bu şekil büyük taş yapılarnıñ sağlam turmasına yardım ete.
Qadimiy Mısırda ehramlar firavunlarnıñ mezarları olaraq qurulğan. Mısırnıñ ilk ehramı — Saqqaradaki Coser basamaqlı ehramıdır.[2] Dahşur ve Giza ehramları da belli tarihiy yapılardır.
Eñ belli ehramlardan bazıları şulardır:
- Hufu (Heops) ehramı — Gizadaki Büyük ehram. İlk yüksekligi 146,5 metr edi; bugün qararnen 138 metrdir. Qadimiy ehramlar arasında eñ yüksegidir. Qadimiy dünyanıñ yedi mücizesinden bugünge qadar saqlanğan tek bir yapıdır.[3][4]
- Büyük Çolula ehramı — Meksikada bulunа. Kölemine köre dünyanıñ eñ büyük ehramı sayıla. Kölemi qararnen 4,45 million m³-dir.[4]
- Küneş ehramı — Meksikanıñ Teotiuakan qadimiy şeerinde bulunа. Yüksekligi qararnen 65 metrdir. O, şeerniñ eñ büyük yapısıdır.[5]
Menbalar
[deñiştir | kodunı deñiştir]- 1 2 Eric W. Weisstein. Pyramid(ing.). Wolfram MathWorld.
- ↑ The Step Pyramid Complex of Djoser(ing.). Mısır Turizm ve Qadimiy Eserler Nazirligi.
- ↑ The Great Pyramid(ing.). Mısır Turizm ve Qadimiy Eserler Nazirligi.
- 1 2 Largest pyramid(ing.). Guinness World Records.
- ↑ Teotihuacán(ing.). Instituto Nacional de Antropología e Historia.