Edit Piaf

Edit Piaf
frenkçe Édith Piaf
Doğma adı	frenkçe Édith Giovanna Gassion
Doğğan künü	1915 dekabr 19(1915-12-19)[…]
Doğğan yeri	Paris
Ölgen künü	1963 oktâbr 10(1963-10-10)[…] (47 yaşında)
Ölgen yeri	Grasse[d]
Memleketi	Frenkistan
Zenaatı	yırcı, aktrisa, studiya çalğıcısı, chansonnier, soqaq ressamı, yır yazıcı, yır sözleri yazğan şair
Baba	Louis Gassion[d]
Ana	Line Marsa[d]
Ömür arqadaşı	Jacques Pills[d] ve Théo Sarapo[d]
Balalar	Marcelle Dupont[d]
Mukâfatlar	Grammy Hall of Fame[d] (1998) silver record[d] (1977) gold record[d] platinum record[d]
Avtograf
Wikimedia Commons saytındaki Multimedia fayllar

Edit Piaf (frenkçe Édith Piaf, [edit pjaf]; kerçek adı — Edit Covanna Gasyon (frenkçe Édith Giovanna Gassion); 1915 dekabr 19, Paris, Frenkistan — 1963 oktâbr 10, Plaskasye, Gras, Frenkistan) — frenk yırcısı, yır sözleri müellifi, bestekâr ve aktrisasıdır. XX asırnıñ eñ meşur frenk yırcılarından biri sayıla.

«La Vie en rose», «Hymne à l'amour», «Padam… Padam…», «La Foule», «Milord» ve «Non, je ne regrette rien» onıñ eñ meşur yırlarıdır.

Edit Piaf balalıq çağında

Edit Piafqa bağışlanğan hatıra tahtası, Parisniñ 20-nci rayonındaki Bellevil caddesiniñ 72-numaralı evi

İlk yılları

Edit Piaf Paristeki Tenon hastahanesinde doğdı. Bellevil caddesiniñ 72 nomeralı evindeki hatıra tahtasında onıñ bu evniñ merdivenlerinde doğğanı yazılğan. Lâkin resmiy doğuv qaydına köre, o Tenon hastahanesinde doğdı.

Anası Anetta Covanna Mayar (Annetta Giovanna Maillard) yırcı, babası Lui Alfons Gasyon (Louis Alphonse Gassion) ise akrobat edi. Piaf faqırlıq içinde büyüdi. On beş yaşında Paris soqalarında yırlap para qazanmağa başladı.

Yaratıcılığı

1935 senesi oktâbr ayında Şanz Elize yaqınında yırlap turğan Piafnı «Le Gerny's» kabaresiniñ saibi Lui Leple (Louis Leplée) körip kabaresinde yırlamağa davet etti. Leple oña «La Môme Piaf» taqma adını berdi: frenkçe argosında môme «qız bala», piaf ise «serçe» demektir.

1935 dekabr 18 künü Piaf Polydor şirketinde ilk yırlarını diskke yazdırdı. 1937 senesi Paristeki ABC muzıka zalında endi «Edit Piaf» adınen çıqışta bulunıp, büyük muvafaqiyet qazandı.

1940 senesi Jan Kokto (Jean Cocteau) Piaf içün «Le Bel Indifférent» adlı bir perdelik pyesanı yazdı; Piaf onda baş rolüni oynadı. 1945 senesi «La Vie en rose» yırınıñ sözlerini yazdı. Onıñ başqa belli yırları arasında «Hymne à l'amour» (1949 senesi), «Padam… Padam…» (1951 senesi), «La Foule» (1957 senesi), «Milord» (1959 senesi) ve «Non, je ne regrette rien» (1960 senesi) bar.

1954 senesi Saşa Gitri (Sacha Guitry) çekken «Maña Versal aqqında ikâye etseler edi…» (Si Versailles m'était conté…) tarihiy filminde halqtan bir qadın rolüni oynadı ve «Ça ira» yırını icra etti.

1947 senesinden başlap Piaf ABDde turnelerge çıqtı. 1956 yanvar 4 ve 1957 yanvar 13 künleri Nyu Yorktaki Karnegi Holl zalında kontsertler berdi.

1955 senesi Paristeki «Olimpiya» kontsert zalında ilk kere yırladı. 1958 senesi fevral ayından aprel ayına qadar anda 128 kere sanağa çıqtı; bu kontsertlerni 240 biñ seyirci kördi. 1960 senesiniñ soñunda başlanğan çıqışları ise «Olimpiya»nı iflâstan qurtardı.

1962 senesi sentâbrniñ 25-inde «Eñ uzun kün» (The Longest Day) filminiñ dünya premyerası munasebetinen Eyfel qullesiniñ birinci qatından 25 biñ seyirci ögünde yırladı. Bu çıqışta «Le Droit d'aimer» ve «Non, je ne regrette rien» yırlarını icra etti.

1963 senesi aprelniñ 7-sinde Piaf evinde «L'Homme de Berlin» yırını seske yazdırdı. Bu onıñ soñki ses yazısı oldı. Yırnıñ muzıkasını Fransis Le (Francis Lai), sözlerini ise Mişel Vandom (Michèle Vendôme) yazdı.

Ölümi

Edit Piafnıñ Per-Laşez mezarlığındaki mezarı

Soñki yıllarında Piafnıñ sağlığı pek bozulğan edi. 1963 senesi oktâbr 10 künü Gras yaqınındaki Plaskasye köyünde 47 yaşında vefat etti. Cenazesi gizlice Pariske ketirildi ve ölüm haberi ertesi künü berildi. Bu sebepten bazı eski menbalarda ölüm tarihi 1963 senesi oktâbr 11 künü olaraq qayd etilgen.

1963 senesi oktâbrniñ 14-ünde Paristeki Per-Laşez mezarlığında defin etildi.