Albreht Dürer
| Albreht Dürer | |
|---|---|
| almanca Albrecht Dürer | |
 | |
| Doğğan künü | 1471 mayıs 21[1][2][3][…] |
| Doğğan yeri | |
| Ölgen künü | 1528 aprel 6[1][7][2][…] (56 yaşında) |
| Ölgen yeri | |
| Memleketi |
|
| Zenaatı | ressam, gravüracı ressam, riyaziyatçı, elyazma illüminatorı, baqır gravüracısı, sanat nazariyecisi, ressam, illüstrator, exlibrist, dizayner, gravüracı, quyumcı, wood engraver |
| Baba | Albrecht Dürer the Elder[d] |
| Ana | Barbara Dürer[d] |
| Ömür arqadaşı | Agnes Dürer[d][8] |
| Avtograf |
 |
 Wikimedia Commons saytındakiMultimedia fayllar | |
Albreht Dürer (almanca Albrecht Dürer; 1471 mayıs 21, Nürnberg — 1528 aprel 6, Nürnberg) — Uyanuv devriniñ alman ressamı, gravüracısı ve sanat nazariyecisidir. Portretler, özsuretler, sunaq resimleri, tahta ve mis gravüralar, kitap resimleri ve ekslibrisler yarattı.
Dürer tahta gravüranı ve mis levhada oyma usulını yüksek sanat seviyesine köterdi. İtaliya Uyanuv devriniñ perspektiva ve mütenasiplik bilgilerini Şimaliy Avropanıñ tafsilâtlı tasvir ananelerinen birleştirdi.[9]
Ayatı ve yaratıcılığı
[deñiştir | kodunı deñiştir]Albreht Dürer Macaristan asıllı quyumcı Albreht Dürer Qartnıñ ailesinde doğdı. Mektepten soñ babasınıñ ustahanesinde quyumcılıqnı ve kümüş üzerinde çalışma usullarını ögrendi. 1486-1489 seneleri ressam ve kitap resimcisi Mihael Volgemutnıñ ustahanesinde şegirt oldı.
1490-1494 seneleri Dürer Yuqarı Reyn boyundaki şeerlerge ilk maarif seyaatını yaptı. Kolmar, Bazel ve Strasburgda oldı, kitap neşirleri içün tahta gravüralar yarattı. Kolmarda meşur gravüracı Martin Şongauerni körmege istedi, lâkin şeerge kelgenine qadar Şongauer vefat etken edi.[10]
1494 senesi iyül 7 künü Dürer Agnes Freynen evlendi. 1494-1495 seneleri İtaliyağa birinci seyaatını yaptı. Venedik ve Şimaliy İtaliya sanatını ögrenip, 1495 senesi Nürnbergge qayttı ve öz ustahanesini açtı.
1498 senesi alman ve latin tillerinde «Apokalipsis» silsilesini neşir etti. Aziz Yoannıñ Vahiysine esaslanğan neşir 15 büyük tahta gravüradan ve serleva saifesinden ibaret edi. Dürer resimlerni yaratmaqnen beraber neşirni özü azırladı ve sattı. Eser oña Avropada şan qazandırıp, tek bir metsenatqa bağlı olmadan çalışmağa imkân berdi.[11]
1505-1507 seneleri Dürer İtaliyağa ekinci sefer ketti ve esasen Venedikte çalıştı. «Gül çelenkleri bayramı» adlı sunaq resmini 1506 senesi yarattı. İtaliya ressamlığınıñ insan vucudı mütenasipligi ve perspektiva usulları onıñ soñraki yaratıcılığına büyük tesir etti.
Dürerniñ eñ belli eserleri arasında «Adem ve Ava» (1504 senesi), «Rıtsar, ölüm ve şeytan» (1513 senesi), «Ücresindeki Aziz Yeronim» (1514 senesi), «Melanholiya I» (1514 senesi) gravüraları ve «Dört apostol» (1526 senesi) resmi bardır. Ressamnıñ 1500 senesi yaratqan özsureti Uyanuv devri özsuret sanatınıñ eñ belli nümünelerinden biridir.
1512 senesinden başlap Dürer Muqaddes Roma imperatorı I Maksimiliannıñ sımarışlarını yerine ketirdi. 1520-1521 seneleri Felemenk memleketlerine seyaat etti ve yañı imperator V Karldan saray ödemesiniñ devam ettirilmesini teminledi.
Dürer resim ve gravüranen beraber geometriya, perspektiva, qalelerni pekitüv ve insan vucudınıñ mütenasipligi meselelerini tetqiq etti. «Ölçev aqqında reberlik» 1525 senesi, «Qalelerni, saraylarnı ve qasabalarnı pekitüv aqqında reberlik» 1527 senesi, «İnsan mütenasipligi aqqında dört kitap» ise 1528 senesi neşir olundı.
Albreht Dürer 1528 senesi aprelniñ 6-ѕında Nürnbergde, 56 yaşında vefat etti ve Aziz Yoann mezarlığında defin etildi. Vefatınıñ sebebi tam belli degildir; sıtma aqqındaki eski faraziye isbatlanmağandır.[12]
Menbalar
[deñiştir | kodunı deñiştir]- 1 2 https://www.webumenia.sk/autor/2238 (словацк.)
- 1 2 Itaú Cultural Albrecht Dürer // https://enciclopedia.itaucultural.org.br/pessoa351143/albrecht-duerer (port.) — São Paulo: Itaú Cultural, 2001. — ISBN 978-85-7979-060-7
- ↑ Albrecht Dürer // https://merkel-zeller.de/getperson.php?personID=I13595&tree=Merkel-Zeller
- 1 2 Дюрер Альбрехт // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.] — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969.
- 1 2 Union List of Artist Names (ingl.)
- 1 2 RKDartists (felem.)
- ↑ Albrecht Dürer // https://recherche.sik-isea.ch/sik:person-4023014/in/sikart — 2006.
- ↑ https://ecartico.org/persons/51535 (ingl.)
- ↑ Albrecht Dürer. The Metropolitan Museum of Art.
- ↑ Albrecht Dürer. The British Museum.
- ↑ The Apocalypse of Saint John. National Gallery of Art.
- ↑ Did Albrecht Dürer die from chronic malaria?. PubMed.