İngmar Bergman

İngmar Bergman
İngmar Bergman
	isveççe Ernst Ingmar Bergman
Doğma adı	isveççe Ernst Ingmar Bergman
Doğğan künü	1918 İyül 14[…]
Doğğan yeri	Uppsala[d], İsveçiya;
Ölgen künü	2007 İyül 30[…] (89 yaşında)
Ölgen yeri	Fårö parish[d], Gotland (belediye)[d], Gotland ili[d], İsveçiya;
Memleketi	İsveçiya;
Zenaatı	kino rejissörı, teatr rejissörı, stsenarist, dramaturg, aktör, film yapıcı, avtobiograf, rejissör, yazıcı, kino aktörı, senarist, teatr idarecisi
Baba	Erik Bergman[d]
Ana	Karin Bergman[d]
Ömür arqadaşı	Else Fisher[d], Ellen Bergman[d], Gun Bergman[d], Käbi Laretei[d] ve Ingrid von Rosen[d]
Balalar	Lena Bergman[d], Eva Bergman[d], Jan Bergman[d], Anna Bergman[d], Mats Bergman[d], Maria von Rosen[d], Daniel Bergman[d] ve Linn Ullmann[d]
Mukâfatlar	; Erasmus Ödülü[d] (1965) Irving G. Thalberg Memorial Award[d] (1970) Goethe Prize of the City of Frankfurt[d] (1976) César Ödülleri[d] (1984) BAFTA Akademi Bağlılık Ödülü[d] (1988) European Film Academy Lifetime Achievement Award[d] (1988) Praemium Imperiale[d] (1991) FIPRESCI[d] Sonning Ödülü[d] Fellow of the American Academy of Arts and Sciences[d] Guldbagge En İyi Yönetmen Ödülü[d] (1964) Guldbagge Award for Best Screenplay[d] (1992) Guldbagge En İyi Yönetmen Ödülü[d] (1983) honorary doctor of the University Lille-III[d] (1995 yanvar 10) Cannes Film Festivali En İyi Yönetmen Ödülü[d] (1958) David di Donatello for best foreign screenplay[d] David di Donatello for Best Foreign Director[d] doctor honoris causa from the Paris-Sorbonne University[d] (1986)
Avtograf
Saytı	ingmarbergman.se
	Wikimedia Commons saytındaki; Multimedia fayllar

Ernst İngmar Bergman (isveççe Ernst Ingmar Bergman; 1918 s. iyül 14, Uppsala — 2007 s. iyül 30, Fore) — isveç kino ve teatr rejissörı, stsenariyci ve yazıcı. O, XX asır dünya kinosınıñ eñ belli rejissörlarından biri edi ve başqa kino yaratıcılarına büyük tesir etti. Bergman kino ve televizion içün 60-tan ziyade film çekti, 170-ten ziyade spektakl sanağa qoydı, 100-den ziyade kitap ve maqale yazdı.^[11]

Onıñ eñ belli filmleri arasında «Yedinci müür» (1957), «Dağ cilegi alançığı» (1957), «Şahıs» (1966), «Fısıltılar ve qıçırışlar» (1972) ve «Fanni ve Aleksandr» (1982) bar.

Tercimeiyalı

İngmar Bergman 1918 s. iyül 14 Uppsala şeerinde doğdı. Babası Erik Bergman lüteran papazı, anası Karin ise emşire edi. Qorantada din ve sert terbiye müim yer tuta edi. Balalıq hatıraları soñradan onıñ filmlerine de tesir etti.^[12]

Stokgolm universitetinde edebiyat tarihını ögrendi. 1943 senesi universitetteki oquvını taşladı ve bütün vaqtını teatrge ayırdı. Bir qaç teatrde çalışqan soñ, kinoda da çalışmağa başladı.

1946 senesi «Buhran» (isveççe Kris) adlı ilk filmini çekti.^[13] 1950-li senelerde onıñ filmleri İsveçten tışarıda da belli oldı. 1957 senesi çıqqan «Yedinci müür» ve «Dağ cilegi alançığı» Bergmannı bütün dünyada tanıttı.

1961 senesi Bergman «Küzgüde kibi» filmini çekmek içün Fore adasına bardı. O, adanı pek sevdi. Soñradan anda ev qurdurdı, uzun yıllar yaşadı ve bir çoq filmini çekti.^[14]

1963–1966 seneleri İsveç Qıral Drama teatrini idare etti. Anda Şekspir, Molyer, İbsen, Strindberg ve başqa yazıcılarnıñ pyesalarını sanağa qoydı. Bergman ömrüniñ soñuna qadar teatrde çalışmağa devam etti.^[15]

1976 senesi salğı meselesi sebebinden polis onı sorğuğa aldı. Bergman İsveçten ketip, Münhende yaşamağa başladı. Soñradan onıñ qabaatı olmağanı belli oldı. 1982 senesi İsveçke qayttı.^[16]

1982 senesi «Fanni ve Aleksandr» filmini çekti. Bu, onıñ kinoteatrler içün çekken soñki filmi oldı. Lâkin Bergman teatr ve televizionda çalışmağa devam etti.^[17] 2003 senesi televiziya içün «Sarabanda» adlı soñki filmini çekti.^[18]

Bergman 2007 s. iyül 30 Foredeki evinde, 89 yaşında vefat etti. Fore kilsesiniñ mezarlığında defin etildi.

Yaratıcılığı

Bergmannıñ filmlerinde insanlarnıñ bir-birinen munasebetleri başlıca yer tuta. Onı sevgi, qoranta içindeki kelişmemezlikler, yalıñızlıq, ölüm, iman ve şübe qızıqtıra edi. İnsanlarnıñ bir-birini añlap olmaması da onıñ filmlerinde sıq körüle.^[11]

Bergman qaramanlarınıñ duyğularını köstermek içün olarnıñ yüzlerini yaqın planda çeke edi. Sessizlikni, sade dekoratsiyalarnı, yarıq ve kölgeni de ustalıqnen qullana edi. Operator Sven Nükvistnen uzun yıllar çalıştı. Onıñ filmlerinde Garriyet Andersson, Bibi Andersson, İngrid Tulin, Liv Ulman, Gunnar Byornstrand ve Maks fon Südov çoq kere oynadılar.

1987 senesi Bergmannıñ Laterna magica («Sihirli fener») adlı hatıra kitabı çıqtı. Bu kitapta o, balalığı ve yaratıcı ömrü aqqında yazdı.

Saylama filmleri

«Buhran» (isveççe Kris, 1946)
«Yedinci müür» (isveççe Det sjunde inseglet, 1957)
«Dağ cilegi alançığı» (isveççe Smultronstället, 1957)
«Qız çeşmesi» (isveççe Jungfrukällan, 1960)
«Küzgüde kibi» (isveççe Såsom i en spegel, 1961)
«Süküt» (isveççe Tystnaden, 1963)
«Şahıs» (isveççe Persona, 1966)
«Fısıltılar ve qıçırışlar» (isveççe Viskningar och rop, 1972)
«Qoranta yaşayışından levhalar» (isveççe Scener ur ett äktenskap, 1973; televiziya serialı)
«Küz sonatası» (isveççe Höstsonaten, 1978)
«Fanni ve Aleksandr» (isveççe Fanny och Alexander, 1982)
«Sarabanda» (isveççe Saraband, 2003)

Mukâfatları

Bergman ve onıñ filmleri bir çoq milletlerara mukâfat aldı. «Qız çeşmesi» ve «Küzgüde kibi» filmlerine ecnebiy tilde çekilgen eñ yahşı film içün «Oskar» berildi.^[19]^[20] «Fanni ve Aleksandr» ise dört «Oskar» aldı.^[21]

1971 senesi Bergmannıñ özüne İrving G. Talberg hatıra mukâfatı berildi.^[22]

1957 senesi «Yedinci müür» Kann kino festivaliniñ hususiy jüri mukâfatını aldı. 1958 senesi Bergmanga eñ yahşı rejissör mukâfatı berildi.^[23]

1988 senesi Bergmanga BAFTA Fellowship fahriy mukâfatı berildi.^[24]

Menbalar

↑ Бергман Ингмар // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.] — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969.
1 2 Bibliothèque nationale de France идентификатор BNF (fr.): açıq malümat platforması — 2011.
↑ Ingmar Bergman // RKDartists (felem.)
1 2 Bergman, Ernst Ingmar // Sveriges dödbok 1830–2020 (isv.) — 8 — Sveriges Släktforskarförbund, 2021.
↑ Store norske leksikon (бук.) — 1978. — ISSN 2464-1480
↑ Ingmar Bergman // Internet Broadway Database (ingl.) — 2000.
↑ Itaú Cultural Ingmar Bergman // https://enciclopedia.itaucultural.org.br/pessoa402717/ingmar-bergman (port.) — São Paulo: Itaú Cultural, 2001. — ISBN 978-85-7979-060-7
↑ https://www.moma.org/artists/37732 (ingl.)
1 2 3 4 Каталог Немецкой национальной библиотеки (alm.)
1 2 3 4 5 6 7 Lundy D. R. Ingmar Bergman // The Peerage (ingl.)
1 2 About Bergman(ing.). Ingmar Bergman Foundation. 2026 oktâbrniñ 10 teşkerilgen.
↑ The myth, the man(ing.). Ingmar Bergman Foundation. 2026 oktâbrniñ 10 teşkerilgen.
↑ Crisis(ing.). Ingmar Bergman Foundation. 2026 oktâbrniñ 10 teşkerilgen.
↑ Fårö(ing.). Ingmar Bergman Foundation. 2026 oktâbrniñ 10 teşkerilgen.
↑ Bergman the theatre man(ing.). Ingmar Bergman Foundation. 2026 oktâbrniñ 10 teşkerilgen.
↑ Munich(ing.). Ingmar Bergman Foundation. 2026 oktâbrniñ 10 teşkerilgen.
↑ Fanny and Alexander(ing.). Ingmar Bergman Foundation. 2026 oktâbrniñ 10 teşkerilgen.
↑ Saraband(ing.). Ingmar Bergman Foundation. 2026 oktâbrniñ 10 teşkerilgen.
↑ 1961 Academy Awards(ing.). Academy of Motion Picture Arts and Sciences. 2026 oktâbrniñ 10 teşkerilgen.
↑ 1962 Academy Awards(ing.). Academy of Motion Picture Arts and Sciences. 2026 oktâbrniñ 10 teşkerilgen.
↑ 1984 Academy Awards(ing.). Academy of Motion Picture Arts and Sciences. 2026 oktâbrniñ 10 teşkerilgen.
↑ Irving G. Thalberg Memorial Award(ing.). Academy of Motion Picture Arts and Sciences. 2026 oktâbrniñ 10 teşkerilgen.
↑ Ingmar Bergman(ing.). Festival de Cannes. 2026 oktâbrniñ 10 teşkerilgen.
↑ Film Awards 1988(ing.). BAFTA. 2026 oktâbrniñ 10 teşkerilgen.

[_5d2aad215b442873-1] Бергман Ингмар // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.] — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969.

[_87c4ea5ed9ff1cd3-2] 1 2 Bibliothèque nationale de France идентификатор BNF (fr.): açıq malümat platforması — 2011.

[_2b75e2c84c0dccd2-3] Ingmar Bergman // RKDartists (felem.)

[_f3abb28a6ed6930a-4] 1 2 Bergman, Ernst Ingmar // Sveriges dödbok 1830–2020 (isv.) — 8 — Sveriges Släktforskarförbund, 2021.

[_a60bdf9545526288-5] Store norske leksikon (бук.) — 1978. — ISSN 2464-1480

[_8824b12d66fc26fd-6] Ingmar Bergman // Internet Broadway Database (ingl.) — 2000.

[_06e17c9b7c6f9c5a-7] Itaú Cultural Ingmar Bergman // https://enciclopedia.itaucultural.org.br/pessoa402717/ingmar-bergman (port.) — São Paulo: Itaú Cultural, 2001. — ISBN 978-85-7979-060-7

[_31ac34e631f1ed73-8] ttps://www.moma.org/artists/37732 (ingl.)

[_de80c2caf3d81112-9] 1 2 3 4 Каталог Немецкой национальной библиотеки (alm.)

[_cce2de1c82196086-10] 1 2 3 4 5 6 7 Lundy D. R. Ingmar Bergman // The Peerage (ingl.)

[IBF-11] 1 2 About Bergman(ing.). Ingmar Bergman Foundation. 2026 oktâbrniñ 10 teşkerilgen.

[12] The myth, the man(ing.). Ingmar Bergman Foundation. 2026 oktâbrniñ 10 teşkerilgen.

[13] Crisis(ing.). Ingmar Bergman Foundation. 2026 oktâbrniñ 10 teşkerilgen.

[14] Fårö(ing.). Ingmar Bergman Foundation. 2026 oktâbrniñ 10 teşkerilgen.

[15] Bergman the theatre man(ing.). Ingmar Bergman Foundation. 2026 oktâbrniñ 10 teşkerilgen.

[16] Munich(ing.). Ingmar Bergman Foundation. 2026 oktâbrniñ 10 teşkerilgen.

[17] Fanny and Alexander(ing.). Ingmar Bergman Foundation. 2026 oktâbrniñ 10 teşkerilgen.

[18] Saraband(ing.). Ingmar Bergman Foundation. 2026 oktâbrniñ 10 teşkerilgen.

[19] 1961 Academy Awards(ing.). Academy of Motion Picture Arts and Sciences. 2026 oktâbrniñ 10 teşkerilgen.

[20] 1962 Academy Awards(ing.). Academy of Motion Picture Arts and Sciences. 2026 oktâbrniñ 10 teşkerilgen.

[21] 1984 Academy Awards(ing.). Academy of Motion Picture Arts and Sciences. 2026 oktâbrniñ 10 teşkerilgen.

[22] Irving G. Thalberg Memorial Award(ing.). Academy of Motion Picture Arts and Sciences. 2026 oktâbrniñ 10 teşkerilgen.

[23] Ingmar Bergman(ing.). Festival de Cannes. 2026 oktâbrniñ 10 teşkerilgen.

[24] Film Awards 1988(ing.). BAFTA. 2026 oktâbrniñ 10 teşkerilgen.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]