Tataristan

QIRIMTATAR VİKİPEDİYASINIÑ MALÜMATI
Buña bar: qullan, qıdır
Tataristan
(Tataristan Cumhuriyeti)

Tatarstan
(Tatarstan Respublikası)
Tataristan bayrağı Tataristan tuğrası
bayraq tuğra
Map of Russia - Republic of Tatarstan (2008-03).svg
Milliy şiar: “Buldırabız!”
Gimn: “Tuğan yağım(Tuvğan tarafım)
Resmiy til Tatar, Rus
Paytaht Qazan
Eñ balaban şeerler Qazan
Devlet qurumı Rusiye Cumhuriyeti
Prezident Rustam Minnihanov
Meydanlıq
  • Toplam
  • Suv (%)
44-inci
68 000 km²
6,4 % %
Eali
  • Toplam (2005)
  • Eali sıqlığı
8-inci
3 768 000 kişi
55,4 kişi/km²
Para birlemi Ruble (RUB, RUR)
İnternet domeni .ru
Telefon kodu +7
Saat quşağı UTC+3
Tatar03.png

Tataristan Cumhuriyeti (tatarca Tatarstan Respublikası, rusça Республика Татарстан) — Rusiye terkibinde bir türkiy cumhuriyettir. 1991 senesi avgust 30-da azatlığını qazanğandır. Ancaq azatlığı Rusiyece tanılmağandır. 3 600 000 ealisi olğan cermay ve maden zengini bir memlekettir.

Paytaht Qazan 1000 senelik bir şeerdir. Diger balaban şeerleri Yarçallı, Bögilme, Elmet, Çistaydır. Eali sıqlığı 54 kişi/km2. 2010 senesinde ealisiniñ 53,24% Tatar, 39,71% Rus, 3,08% Çuvaş edi.

Tarih[deñiştir]

Qazan Tatarları, Edil-Qama Bulğarlarınen XIII asırda Orta Asiyadan köçken Qıpçaqlarnıñ torunlarıdır. Bulğarlar VII asırda bu ülkege yerleşmege başlağan IX asırda devlet qurğanlardır. 922 senesinde İslâmnı qabul etkenlerdir. Moğol aqınlarından soñra qurulğan Altın Ordu devletiniñ akimiyeti astına kirdiler. XV asırnıñ ekinci yarımında Altın Ordu devleti yıqıldı. Bu regionda Qazan, Qırım, Qasım, Hacı Tarhan Hanlıqları ve azat Noğay Ordusı ortağa çıqtı. Uzun sançışmalardan soñ Ruslar Qazan Hanlığını yıqtı (1552). 1917 inqilâbı Rusiyede çarlığınıñ yıqılmasına ve keniş siyasiy faaliyetlerge sebep oldı. Bütün Rusiye musulmanlarınıñ qurultayı toplandı ve ilk sefer Rusiyeniñ atamağanı bir müfti saylandı. 1917 iyüninde Qazanda toplanğan qurultayda "İçki Rusiye ve Sibir Musulman Türk-Tatarlarınıñ" muhtariyeti ilân etildi. 120 kişilik milliy meclis içün saylavlar yasaldı. 1918 senesinde bolşevikler bu devletni yıqtı. Sovet devrinde tatarlarnıñ topraqlarında Tatar Muhtar Şuralar Sotsialistik Cumhuriyeti (Tatar MŞSC) quruldı. 1991 senesi avgust 30-da azatlığını ilân etse de, bu devlet iç bir devletçe tanılmağandır. Bugünki Tataristan - Rusiye terkibinde bir muhtariyettir.

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons saytında
Tataristan ile bağlı resimler bar.


Rusiye memuriy bölünmesi
Cumhuriyetler Adıgeya · Altay · Başqırtistan · Burâtiya · Çeçenistan · Çuvaşiya · Dağıstan · Hakasiya · İnguşetiya · Kareliya · Komi · Mariy El · Mordoviya · Qabarda-Balqar Cumhuriyeti · Qalmuq Cumhuriyeti · Qaraçay-Çerkes Cumhuriyeti · Şimaliy Osetiya-Alaniya · Yaqutiya (Saha) Cumhuriyeti · Tataristan · Tıva · Udmurtiya
Ülkeler Altay · Zabaykalsk · Kamçatka · Krasnodar · Krasnoyarsk · Perm · Primorsk · Stavropol · Habarovsk
Vilâyetler Amur · Arhangelsk · Astrahan · Belgorod · Brânsk · Çelâbinsk · İvanovo · İrkutsk · Kaliningrad · Kaluga · Kemerovo · Kirov · Kostroma · Kurgan · Kursk · Leningrad · Lipetsk · Magadan · Moskva · Murmansk · Nijniy Novgorod · Novgorod · Novosibirsk · Omsk · Orenburg · Oröl · Penza · Pskov · Rostov · Râzan · Samara · Saratov · Sahalin · Sverdlovsk · Smolensk · Tambov · Tver · Tomsk · Tula · Tümen · Ulyanovsk · Vladimir · Volgograd · Vologda · Voronej · Yaroslavl
Federal emiyetli şeerler Moskva · Sankt Peterburg
Muhtar vilâyet Yeudiy
Muhtar bölgeler Nenets1 · Hantı-Mansi — Yugra2 · Çukotka · Yamal-Nenets
1Arhangelsk vilâyetiniñ terkibinde   2Tümen vilâyetiniñ terkibinde