İçeriğe atla

Taşkent onluğı

QIRIMTATAR VİKİPEDİYASINIÑ MALÜMATI

Taşkent onluğı (rusça Ташкентская десятка) — qırımtatar milliy areketiniñ 1969 senesi Taşkentte makemege çekilgen on faali. Olar sürgün etilgen qırımtatarlarnıñ Qırımğa qaytması içün küreşe ediler.[1]

Özbek ŞSC Yuqarı Makemesi oturışlarını Taşkent şeer makemesiniñ binasında ötkerdi. Oturışlar 1969 senesi iyülniñ 1-inden avgustnıñ 5-ine qadar devam etti. Tahqiqatqa Berezovskiy reislik etti. Makemede prokuror Yenkalov devlet adından qabaatlavnı bildirdi.[1][2]

Qabaatlav vesiqasına köre, dava «Траурная информация № 69» adlı yazı sebebinden açıldı. Yazıda 1968 senesi mayıs ayında militsiyanıñ Moskvada qırımtatar vekillerini tutıp döggeni añlatıla edi. Qabaatlav vesiqasında qırımtatarlar içün «evelleri Qırımda yaşağan tatar milletinden adamlar» degen sözler qullanıldı.[3][4]

Faallerni sovet devlet ve cemiyet quruluşı aqqında bile-bile yalan malümat tarqatuvnen qabaatladılar. Qabaatlav vesiqasında olarnıñ yazılar azırlap tarqatqanı, imza toplağanı ve toplaşuvlar ötker­geni aytıldı. Faaller ise yazılarında kerçek vaqialarnı añlatqanlarını ayttılar.[1]

Qabaatlavda RŞFSC Ceza kodeksiniñ 190-1, Ukraina ŞSC kodeksiniñ 187-1 ve Özbek ŞSC kodeksiniñ 191-4 maddeleri kösterildi. İsmail Yazıcıyevni Tacik ŞSC kodeksiniñ 203-1 maddesi ile de qabaatladılar.[2][3]

Makemelengenler ve üküm

[deñiştir | kodunı deñiştir]

1969 senesi avgustnıñ 5-inde makeme on faalniñ episini qabaatlı dep tanıp, olarğa ceza berdi.[1]

Ametova ve Halilova tahqiqat vaqtında on ay apiste qalğanları içün üküm çıqqan künü azat etildiler. Ümerov da makeme zalından azat etildi.[1][5]

Üküm çıqqan soñ makeme binasınıñ ögünde toplanğan qırımtatarlar narazılıq bildirip, prokuratura binasına doğru yürüdiler. Militsiya numayışnı dağıtıp, bazı iştirakçilerni tuttı.[2]

  1. 1 2 3 4 5 Бекирова, Гульнара Ташкентский процесс(rus.). Крым.Реалии (23 июля 2015).
  2. 1 2 3 10 Crimean Tatars on trial, Jul-Aug ’69 (9.2)(ing.). A Chronicle of Current Events.
  3. 1 2 Григоренко Пётр Кто же преступники? // [https://www.belousenko.com/books/grigorenko/grigorenko_crazy.htm Мысли сумасшедшего]. — Фонд имени Герцена, 1973.
  4. ↑ Эминов, Руслан Крым — Москва 1967–68 гг.(rus.).
  5. ↑ Эминов, Руслан Ташкентский процесс 1969 год(rus.).