Taşkent onluğı
Taşkent onluğı (rusça Ташкентская десятка) — qırımtatar milliy areketiniñ 1969 senesi Taşkentte makemege çekilgen on faali. Olar sürgün etilgen qırımtatarlarnıñ Qırımğa qaytması içün küreşe ediler.[1]
Makeme
[deñiştir | kodunı deñiştir]Özbek ŞSC Yuqarı Makemesi oturışlarını Taşkent şeer makemesiniñ binasında ötkerdi. Oturışlar 1969 senesi iyülniñ 1-inden avgustnıñ 5-ine qadar devam etti. Tahqiqatqa Berezovskiy reislik etti. Makemede prokuror Yenkalov devlet adından qabaatlavnı bildirdi.[1][2]
Qabaatlav vesiqasına köre, dava «Траурная информация № 69» adlı yazı sebebinden açıldı. Yazıda 1968 senesi mayıs ayında militsiyanıñ Moskvada qırımtatar vekillerini tutıp döggeni añlatıla edi. Qabaatlav vesiqasında qırımtatarlar içün «evelleri Qırımda yaşağan tatar milletinden adamlar» degen sözler qullanıldı.[3][4]
Faallerni sovet devlet ve cemiyet quruluşı aqqında bile-bile yalan malümat tarqatuvnen qabaatladılar. Qabaatlav vesiqasında olarnıñ yazılar azırlap tarqatqanı, imza toplağanı ve toplaşuvlar ötkergeni aytıldı. Faaller ise yazılarında kerçek vaqialarnı añlatqanlarını ayttılar.[1]
Qabaatlavda RŞFSC Ceza kodeksiniñ 190-1, Ukraina ŞSC kodeksiniñ 187-1 ve Özbek ŞSC kodeksiniñ 191-4 maddeleri kösterildi. İsmail Yazıcıyevni Tacik ŞSC kodeksiniñ 203-1 maddesi ile de qabaatladılar.[2][3]
Makemelengenler ve üküm
[deñiştir | kodunı deñiştir]1969 senesi avgustnıñ 5-inde makeme on faalniñ episini qabaatlı dep tanıp, olarğa ceza berdi.[1]
- Svetlana Ametova — on ay apis
- Reşat Bayramov — üç yıl apis
- Ayder Bariyev — bir buçuq yıl apis
- Ruslan Eminov — altı ay tüzetüv işi
- Ridvan Ğafarov — bir yıl apis
- İzzet Hairov — bir buçuq yıl apis
- Münire Halilova — on ay apis
- Rollan Qadıyev — üç yıl apis
- Riza Ümerov — şartlı üküm
- İsmail Yazıcıyev — bir yıl apis
Ametova ve Halilova tahqiqat vaqtında on ay apiste qalğanları içün üküm çıqqan künü azat etildiler. Ümerov da makeme zalından azat etildi.[1][5]
Üküm çıqqan soñ makeme binasınıñ ögünde toplanğan qırımtatarlar narazılıq bildirip, prokuratura binasına doğru yürüdiler. Militsiya numayışnı dağıtıp, bazı iştirakçilerni tuttı.[2]
Edebiyat
[deñiştir | kodunı deñiştir]- Ташкентский процесс. Суд над десятью представителями крымскотатарского народа. Сборник документов с иллюстрациями. Амстердам, Фонд имени Герцена, 1976. 854 saife. «Библиотека самиздата», № 7.
Menbalar
[deñiştir | kodunı deñiştir]- 1 2 3 4 5 Бекирова, Гульнара Ташкентский процесс(rus.). Крым.Реалии (23 июля 2015).
- 1 2 3 10 Crimean Tatars on trial, Jul-Aug ’69 (9.2)(ing.). A Chronicle of Current Events.
- 1 2 Григоренко Пётр Кто же преступники? // [https://www.belousenko.com/books/grigorenko/grigorenko_crazy.htm Мысли сумасшедшего]. — Фонд имени Герцена, 1973.
- ↑ Эминов, Руслан Крым — Москва 1967–68 гг.(rus.).
- ↑ Эминов, Руслан Ташкентский процесс 1969 год(rus.).