İçeriğe atla

Ovidius

QIRIMTATAR VİKİPEDİYASINIÑ MALÜMATI
Ovidius
latince Publius Ovidius Naso
portrait
Doğğan künü 43 (m.e.) mart 20[1][2]
Doğğan yeri
Ölgen künü 17[2][4][5]
Ölgen yeri
Memleketi
Zenaatı şair
Логотип Викисклада Wikimedia Commons saytındaki
Multimedia fayllar

Publius Ovidius Nazo (latince Publius Ovidius Naso; milâttan evel 43 mart 20, Sulmo, bugünki İtaliya — milâttan soñ 17 ya da 18 senesi, Tomis, bugünki Köstence, Romaniya) — qadimiy Roma şairidir. İmperator Avgust devrinde yaşağan Ovidius Roma edebiyatınıñ «altın devri»niñ soñki büyük şairlerinden biri sayıla. Onıñ sevgi şiirleri, mifologik destanı ve sürgünlikte yazğan eserleri Avropa edebiyatı ve sanatına büyük tesir etti.[6]

Ovidius Apennin dağlarındaki Sulmo şeerinde zengin atlılar tabaqasına mensüp qorantada doğdı. O, qorantanıñ ekinci oğlu edi. Babası oğullarını devlet hızmetine azırlamaq istegeni içün, Ovidius ağasınen beraber Romada ritorika ve uquq ögrendi, soñra Atinada tasil aldı. Bir qaç küçük devlet vazifesinde çalışqan soñ memur karyerasından vazgeçip, şiir yazmağa başladı.[6]

Ovidius üç kere evlendi ve bir qızı oldı. Soñki apayı Roma asılzadelerine mensüp Fabiyler qorantasınen bağlı edi. Şairniñ ayatı aqqındaki malümatnıñ büyük qısmı «Kederli şiirler» (latince Tristia) cıyıntığında yer alğan ayatı aqqındaki şiirinden alına.[7]

Yaratıcılığı

[deñiştir | kodunı deñiştir]

Ovidiusnıñ ilk eserleri sevgi elegiyaları edi. Sevgi şiirlerinden ibaret «latince Amores», mifologik qadın qaramanlarnıñ mektüpleri şeklinde yazılğan «latince Heroides», sevgi munasebetleri aqqında ögütler bergen «latince Ars amatoria» ve «latince Remedia amoris» bu devirde yaratıldı.

Onıñ eñ belli eseri on beş kitaptan ibaret «Metamorfozalar» (latince Metamorphoses) destanıdır. Ovidius bu eserde dünyanıñ yaratılışından Yulius Tsezarnıñ ilâhlaştırılmasına qadar yüzlerce yunan ve Roma mifini şekil deñişüvi mevzusı etrafında birleştirdi. Roma din bayramları ve rivayetleri aqqındaki «Fastlar» (latince Fasti) eseri ise tamamlanmay qaldı.

Sürgünlik ve ölümi

[deñiştir | kodunı deñiştir]

Milâttan soñ 8 senesi imperator Avgust Ovidiusnı Qara deñiz yalısındaki Tomis (bugünki Köstence) şeerine sürgün etti. Şair bunıñ sebebini «şiir ve hata» (latince carmen et error) dep añlattı. «Şiir» dep, ihtimal, ahlâqsız sayılğan «Sevgi sanatı» közde tutula edi; «hata»nıñ ne olğanı ise belli degil.[6]

Tomiste Ovidiy «Kederli şiirler» ve «Ponttan mektüpler» (latince Epistulae ex Ponto) cıyıntıqlarını yazdı. O, Avgusttan, soñra imperator Tiberiustan afu istedi, amma Romağa qaytmağa izin alıp olamadı. Milâttan soñ 17 ya da 18 senesi Tomiste vefat etti.[8]

  • Овідій Насон // Українська мала енциклопедія : 16 кн : у 8 т. / проф. Є. Онацький. — Буенос-Айрес, 1962. — Т. 5, кн. IX. — С. 1182.
  • Овідій, Публій Овідій Назон // Зарубіжні письменники. Енциклопедичний довідник : у 2 т. / за ред. Н. Михальської та Б. Щавурського. — Тернопіль : Навчальна книга — Богдан, 2006. — Л — Я. — С. 276. — ISBN 966-692-744-6.
  1. ↑ Castiglioni L., Battaglia S., autori vari OVIDIO Nasone, Publio // Enciclopedia Treccani (ital.) — Istituto della Enciclopedia Italiana, 1935.
  2. 1 2 3 Любкер Ф. Ovidius (rus.) // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, А. И. Георгиевский, М. С. Куторга, Ф. Гельбке, П. В. Никитин, В. А. Канский, пер. А. Д. Вейсман, Ф. Гельбке, Л. А. Георгиевский, А. И. Давиденков, В. А. Канский, П. В. Никитин, И. А. Смирнов, Э. А. Верт, О. Ю. Клеменчич, Н. В. Рубинский — СПб: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 964—967.
  3. 1 2 Archivio Storico Ricordi — 1808.
  4. 1 2 Модестов В. Овидий (rus.) // Энциклопедический словарь — СПб: Брокгауз — Ефрон, 1897. — Т. XXIа. — С. 661—664.
  5. ↑ Store norske leksikon (бук.) — 1978. — ISSN 2464-1480
  6. 1 2 3 «Ovid», Oxford Bibliographies in Classics (ing.).
  7. ↑ «Ovid», Encyclopedia.com (ing.).
  8. ↑ «Ovid, poet, 43 BCE–17 CE», Oxford Classical Dictionary (ing.).