Laodzı

Laodzı (Çince 老子 qart bala, aqıllı qart demektir) (M. E. 604 — 531) — taoizm esasçı sayılğan bir Çin felsefeci, Dao De Dzin kitabınıñ müellifidir. Li Er (çince 李耳 ) olaraq da bellidir.

Onıñ Dao De Dzin kitabı milâttan evel 3 asırda yazılğan.

Laodzı ilk taoizmde Lao-ji efsaneviy ve ürmetli bir şahıs oldı. Onıñ siirli doğğanı (anası bir qaç onluq yüklü olıp ve qartnı doğurdı, bu sebepten oña qart bala adını qoydı, lâkin bala iyeroglifi aqıllı degen manası da ola, demek, o da qart aqıllı adamdır) ve onıñ Çinden ketüv aqqında ikâye ete.

Laodzı tercimeialınıñ eñ meşur variantını Sıma Tsân ikâye etken. Buña köre, Laodzı Çinniñ cenübindeki Çu qırallığında doğdı. O, ömürniñ çoqusını Cou devletiniñ qıral kitaphanesinde saqçı olaraq hızmet etken ve anda Konfutsiynen qarşılağan eken. Başlı adam olğan soñ, o, ğarpqa ketti. Sıñırğa çıqqan soñ, onıñ başı Yin Sı Laodzıden ögretüvi aqqında aytıp bermesini rica etti. Laodzı, onıñ ricasını yerine ketirip, Dao De Dzin (yol ve minnet qanunı) kitabını yazdı. Dao ve De — felsefiy temellerdir. Bu kitabında U-vey ümdesi (areket-areketsizlik) De (doğru areket) ameliyatından Daoğa (yolğa) irişmekniñ vastasıdır.

Çoq zemaneviy tedqiqçi Laodzınıñ olğanını şübeleneler. Bazıları onıñ Konfutsiynıñ zamandaşı olğanını farz eteler, amma onıñ aqqında, Konfutsiy kibi, ne tarih, ne de biografik malümat yoq. Laodzı, M. E. 4-3 asırlarda yaşağan olsa, Dao De Dzinniñ müellifi ola bile, dep tahmin etileler.