İçeriğe atla

Dünya

QIRIMTATAR VİKİPEDİYASINIÑ MALÜMATI
Dünya
Qurulğan vaqtı m.e. 245033 biñyıllıq[1]
Görsel
Adını bergen Topraq, kara[d], yuvar[d] ve kara[d]
Bulunğan yeri
Eñ yüksek yeri Everest dağı
Eñ tüşük yeri Challenger Çukuru[d][2]
Eali 8 117 059 282 kişi (2025 mayıs 9)[3]
Mektepke ketmegen balalarnıñ sayısı 264 000 000[4]
Katalog kodu 806.4616.0110
Ögrengen yer bilimleri[d], geologiya, jeofizik[d] ve gezegenbilim[d]
Tapılğan vaqtı bilinmez
Yoldaş Ay yaqın, Uluslararası Uzay İstasyonu[d], Mir[d][5], Hubble Uzay Teleskobu[d], Transiting Exoplanet Survey Satellite[d], Telstar 18V[d], Kordylewski bulutu[d], TerraSAR-X[d], Libertad 1[d], Soil Moisture Active Passive[d], SPOT 1[d], GSAT-18[d], Mozi[d], Van Allen Probe A[d], Van Allen Probe B[d], Sentinel-2B[d], GRACE-1[d], GRACE-2[d], GRACE-FO 1[d], GRACE-FO 2[d], Seeker[d], Sentinel-6 Michael Freilich[d], Sentinel-6B[d], Enxaneta[d], SAMPAN I[d], 2024 PT5[d], 2020 CD3[d], 2022 NX1[d], 2006 RH120[d], Skylab[d], jeostatik yörünge[d], Salyut 1[d], STS-90[d], Soil Moisture and Ocean Salinity[d], ADM-Aeolus[d], Explorer 4[d], Salyut 5[d], Vanguard 2[d], Explorer 6[d], geosynchronous satellite[d], Cosmos 557[d], ESA-GEOS 2[d], Yer merkezli yörünge[d], Landsat 1[d], Wide-Field Infrared Explorer[d], AMSAT-OSCAR 7[d], ITAMSAT[d], Tiangong-2[d], DODGE[d], Landsat 5[d], Taiyin[d], e-st@r[d], artificial satellite of the Earth[d], Sentinel-1A[d], UniSat 6[d], AsiaSat 8[d], geostationary satellite[d], SpaceX CRS-9[d], Sentinel-2A[d], Sentinel-1B[d], SGDC-1[d], X-ray Imaging and Spectroscopy Mission[d], Asgardia-1[d], SXM-8[d], Orbital Reef[d], Starlab[d], LEDsat[d], Unisat 5[d], ABCS[d], Space Travelling Egg-Controlled Catadioptric Object[d], Spei Satelles[d], Haven-1[d], Gaofen 12-04[d], Gaofen 12-02[d], Kosmos 2553[d], Ariane flight VA262[d], Fram2[d], Lemu Nge[d], Sentinel-1C[d], PROBA-3 Coronagraph[d], PROBA-3 Occulter[d], SXM-9[d], Blue Ring Pathfinder[d], Active Magnetospheric Particle Tracer Explorers[d], Aqua (uydu)[d], Array of Low-Energy X-ray Imaging Sensors[d] ve Tyazhely Sputnik[d]
Ana astronomik cısım Küneş
Apoapsis 151 930 000 ± 10 000 km, 1,00000261 ± 1,0E−8 astronomik birim[6] ve 152 098 231 559,14 metr
Periapsis 147 095 000 ± 1000 km
Periapsis argumenti 1,993 radyan[7]
Dünyadan uzaqlıq 0 km
Tüzetme 0,0033528 ± 1,0E−7
Orbita türü Güneş merkezli yörünge[d]
Orbita ekstsentrisiteti 0,016710219 ± 1,0E−9[8]
Orbita avuqlığı 0,12 radyan[9] ve 0,028 radyan
Orbita devri 365,256363004 kün[10]
Aylanuv devri 86 400 s ve 86 164,098903691 s
Orbitanıñ büyük yarımköçeri 149 597 870 700 metr ve 149 598 023 ± 1 km
Artqan dügümniñ boyluğı 6,087 radyan[11]
Ortalama anomaliya 6,3 radyan
Albedo 0,434[11] ve 0,294[12]
Mıqnatislik momenti 7,84E+22 ± 5,0000000000008E+19 J/T[13]
Sıqlıq 5,513 g/cm³[14]
Sıcaqlıq 15 °C[11][15]
Yoq olğanı vaqtı bilinmez
Kütle 5972,37 ± 0,01 Yg[16]
Meydanlıq
  • 510 064 472 km²[17]
Kölem 1 083 210 000 000 ± 10 000 000 km³[7]
Radius 6378,137 ± 0,001 km, 6371 ± 0,1 km[18] ve 6356,8 km
Diametr 12 742 km[19]
Çevre uzunlığı 40 075 km ve 40 074 274,944 metr
Açıklandığı URL baike.sogou.com/v6283358…
Felekiyat timsali
Gece görünümü
Batimetri görüntüsü
3B modeli
Coğrafiya world geography[d]
Şekil geoit[d]
‎most populous urban area Cakarta[20]
Devir J2000.0[d]
Seri elastik eleyici
Iz 30 000 metre bölü saniye[11]
Maksimum sıcaqlıq 56,7 °C
Yüzdeki gravitatsiya 9,798 m/s²[21][22]
Minimum sıcaqlıq −89,2 °C[23][24]
Periastr zamanı 2 459 218,9057727 Jülyen günü
WordLift URL data.thenextweb.com/tnw/…
Tam tersi kök[d] ve Feza
Логотип Викисклада Wikimedia Commons saytındaki
Multimedia fayllar

Dünya (Yer, Yer yüzü, Zemin; timsali: 🜨) – Küneş sistemasında Küneşke uzaqlıq baqımından üçünci sırada olğan seyyare. Üstünde ayat bar oluvı bilingen yekâne kök cismidir. Qattı olğanı ya da, esasen, taş maddelerinden ibaret olğanı içün o, qurulışı ceetinden oña oşağan yer şeklindeki seyyareler gruppasına öz adını berip, olarnıñ arasında yer ala. Dünya bu seyyare gruppasınıñ kütle ve kölem baqımından eñ büyügidir. Büyüklikte Küneş sistemasınıñ 8 seyyaresi arasında ondan çoq büyük gaz devleriniñ arqasından kelip, beşinci sırada yer tuta. Tabiiy bir yoldaşı - Ay - bar.

  1. Dalrymple G. B. The age of the Earth in the twentieth century: a problem (mostly) solved (ingl.) // Geological Society Special PublicationGeological Society of London, 2001. — Vol. 190, Iss. 1. — P. 205—221. — ISSN 0305-8719; 2041-4927doi:10.1144/GSL.SP.2001.190.01.14
  2. http://abstractsearch.agu.org/meetings/2011/FM/OS13B-1517.html — 2011.
  3. https://www.census.gov/
  4. Education : Number of out-of-school children, adolescents and youth of primary and secondary school age (ingl.)UIS.
  5. https://space.skyrocket.de/doc_sdat/intelsat-9.htm
  6. Standish E. M. Keplerian elements for approximate positions of the major planets (ingl.) // Explanatory Supplement to the Ephemeris — 2015. — P. 2. — 3 p.
  7. 7,0 7,1 https://web.archive.org/web/20101030234253/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/earthfact.html
  8. NASA FACTS (ingl.)NASA.
  9. https://books.google.com/?id=w8PK2XFLLH8C&pg=PA294
  10. USEFUL CONSTANTS
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 https://web.archive.org/web/20130508021904/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/earthfact.html
  12. https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/earthfact.html
  13. https://arxiv.org/ftp/arxiv/papers/1007/1007.4497.pdf — S. 5.
  14. http://web.archive.org/web/20250814041201/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/earthfact.html
  15. http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/8406839.stm
  16. Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy (ingl.)(untranslated), 1969. — ISSN 0923-2958; 1572-9478; 0008-8714
  17. https://solarsystem.nasa.gov/planets/earth/by-the-numbers/
  18. Earth Fact Sheet (ingl.) / National Aeronautics and Space Administration
  19. https://www.britannica.com/science/How-Big-Is-Earth
  20. https://www.un.org/en/desa/latest-urbanization-data-reveal-world%E2%80%99s-most-populous-cities
  21. PS B. The International System of Units (SI) (ingl.) // West. J. Med.BMJ, 1982. — Vol. 136, Iss. 3. — P. 259. — ISSN 0093-0415; 1476-2978PMID:18749060
  22. NASA FACTS (ingl.)NASA.
  23. https://www.lemonde.fr/planete/article/2020/09/23/69-6-c-un-nouveau-record-de-froid-arctique-vieux-de-vingt-huit-ans-exhume_6053321_3244.html
  24. https://wmo.asu.edu/content/world-lowest-temperature
Küneş sisteması
KüneşUtaritÇolpanAy (kök cismi)DünyaMerih yoldaşlarıMerihCeres (kiçik gezegen)Asteroid quşağıMüşteriMüşteriniñ yoldaşlarıZualZualniñ yoldaşlarıUranUrannıñ yoldaşlarıNeptunnıñ yoldaşlarıNeptunPlutonnıñ yoldaşlarıPlutonKoyper quşağıDisnomiaErisScattered discOort bulutı
Seyyareler: Utarit - Çolpan - Dünya - Merih - Müşteri - Zual - Uran - Neptun
Kiçkene seyyareler: Pluton - Eris - Haumea - Makemake
Diger: Küneş - Ay - Asteroid quşağı - Quyruqlı yıldızlar - Neptun artında cisimler - Koyper quşağı- Oort bulutı