İçeriğe atla

Büyük Han Cami

QIRIMTATAR VİKİPEDİYASINIÑ MALÜMATI
Büyük Han Camisi

Büyük Han Camisi
Koordinatlar 44°44′55″ N, 33°52′56″ E
Bulunğan yeri Bağçasaray, Ukraina
Qurucı I Sahib Geray
Qurulğan senesi 1532
Mimariyet uslubı Qırımtatar mimarlığı
Din İslâm
Vaziyeti Ukraina medeniy miras obyekti

Büyük Han Cami – Bağçasaraydaki Hansaraynıñ camisidir.

Tarih

[deñiştir | kodunı deñiştir]

Büyük Han Cami saray meydanında, şimal qapısınıñ şarqında yerleşe. Bu, Qırımnıñ eñ büyük camilerinden biridir ve Hansaraydaki binalardan birincisidir. [1]. Bu camini 1532 senesi I Sahib Geray qurdı. XVII-nci asırda cami onıñ adını taşıy edi. [1]

Caminiñ binası salmaqlıdır. Onıñ ast qısmını bir sıra süyrü uclu kemerler [2], divarlarını ise mayolika elementleri [3] yaraştıra.

Caminiñ damı dörtcaplı ve qırmızı kirametnen qaplanğan. Başta dam qubbelernen örtüli edi. [1] Caminiñ içinde yüksek sutun direklernen balaban zal bar. Cenübiy divarda renkli camlı pencereler ve mihrap bar. İçeriden, caminiñ şarqiy, cenübiy ve ğarbiy divarlarınıñ yuqarı qatınıñ perimetri boyunca keñ balkon (horı) uzana. Onı sutun direkler tuta. Balkonda camlanğan han lojası (yani hannıñ ayırılğan şahsiy yeri) bulunmaqta. O, boyalı, yıltıratılğan pilâki ve vitrajnen yaraştırılğan. Balkonğa çıqqan sarmal şeklindeki merdiven de buluna. Bundan ğayrı, han lojasına azbardan ayrı kiriş de bar.

Caminiñ baş qapısı Çürük Suv özeniniñ tarafında yerleşe. Bu taraftaki fasad evelleri mermernen yaraştırılğan edi. Caminiñ şarqiy divarı yanında şadırvan ile abdesthane buluna. Divarlarnıñ üstünde XVIII-inci asırda peyda olğan bir qaç hattatlı yazı (Qurandan alıntılar) tasvirlengen. Yazılar yeşil kartuşlarda (yani yaraştırıcı çerçiveler ya da qalqanlar) siya tüste yapılğan. Divardaki hattatlı yazılar arasında daa Qırım Geraynıñ adı añıla. Bu han camini tamir etti ve yaraştıdı.

“Hayır müessesesi Ali hazret-i Qırım Geray Han” ( خـير مـؤسسـه سى اعـلى حـضرت قـريم كراى خان ), — dep yazılğan.

Camide süyrü uclu dam ile eki ontaraflı yüksek minare bar. Olarnıñ töpesinde baqırdan alemler (yani yarımaylar) tiklengen. Minarelerniñ yüksekligi 28 metr. Minarelerniñ içindeki taş sarmal şeklindeki merdiven yuqarığa çıqa. Minarelerniñ qulleleri kesilgen pilâkilerden tizilgen. Olar biri-birine qurşun qoşma parçalarnen tutturılğan.[3]

1736 senesi cami yanğınğa oğradı. II Selâmet Geraynıñ saltanatı sürgen vaqıtta usta Ömer onı yañıdan qurdı. 1750-nci seneleri Arslan Geray caminiñ azbarında medreseniñ temelni qoydı, o medrese bugüngece saqlanmadı. Sovetler devrinde cami qapalı edi. Onıñ yuqarı qısmında müzeyniñ arheologiya bölüginiñ sergisi, aşağı qısmında ise lapidariy (mimariy detaller, parçalar, yazılar ve resimlernen taşlar tutulğan yer) buluna edi.[4]

Şimdi cami imanlılar içün açıq.

Qaydlar

[deñiştir | kodunı deñiştir]
  1. 1 2 3 Олекса Гайворонский. Большая Ханская мечеть
  2. ↑ Ханський палац. 11 квітня 2014 teşkerilgen.
  3. 1 2 Yuriy Danilevskiy. Bağçasaray — virtual ekskursiya. (arhiv: 2017 m. mart 3). Turistıçeskaya planeta Krım.
  4. ↑ V. Garagulâ. Бахчисарайский дворец (arhiv: 2019 s. aprel 3).

Bağlantılar

[deñiştir | kodunı deñiştir]
“https://crh.wikipedia.org/w/index.php?title=Büyük_Han_Cami&oldid=244432” saifesinden alınğan