Qırımçaqlar
QIRIMTATAR VİKİPEDİYASINIÑ MALÜMATI
| Qırımçaqlar кърымчахлар |
|---|
| Umumiy sayı |
|
~1500 |
| Oturğan regiоnlar |
| Qırım, Ukraina, Rusiye, İsrail |
| Til |
| Qırımçaq, Rus |
| Din |
| Qırımçaq dini |
Qırımçaqlar (qırımçaqça къырымчахлар) - esasen Qırım topraqlarında yaşağan halqtır. Bu halqnıñ Qırımda peyda oluvınıñ tarihı ve deviri asırlar terenligine dala. Bazı alimlernin fikirine köre, qırımçaqlar - 1492 s. Portugaliya ve İspaniyadan quvulğan ve Qırımda yerleşken yeudilerdir. Başta olar Kefede yerliştiler, soñ ise Qırımnıñ başqa şeerlerine köçmege başladılar. Lâkin qırımçaqlarnıñ Qırımda peyda olması aqqında böyle teoriya yayğındır. Qırımçaqlar Qırımnıñ qadimiy ealisi esasında tahminen VI-VIII as. şekillengendir. Qırımçaqlar yeudi dinini küteler. Til ve turmusı ise türkiy halqlarnıñ tesirinde qalğan edi. Bundan ğayrı, qırımçaqlarnıñ inançlarında da türkiy unsurlarını rastketirmek mümküm, meselâ diniy metinlerde, ibadetlerde İlâhnıñ adı Teñri olaraq qullanıla edi.
Qırımçaqlarnıñ cemaatları Mangup, Çufut Qale ve Kezlevde buluna ediler. Lâkin eñ büyük cemaat Qarasuvbazarda Qarasuv özenniñ sol yalısında yerleşken edi. Bu yer "Qırımçaq tarafı" adlandırılğan edi. Bu topraqlarğa qırımçaqlar XV a. soñu - XVI a. başında Kefe ve Eski Qırımdan köçken ediler.
Çar vesiqalarında "qırımçaqlar" adı 1859 s. peyda oldı. 1920-cı senelerde qırımçaqlar öz medeniy cemiyetlerini meydanga ketirdiler, mektepler açtılar. Sovet devrinde qırımçaqlar başqa halqlarnen qarışıp (assimilatsion) esnasında oğradılar.
1989 s. qırımçaqlar Aqmescitte öz cemiyetini teşkil etip, til medeniyet ve sanatını yanıdan tiklep oğrunda faaliyet köstereler.
