Aluşta

QIRIMTATAR VİKİPEDİYASINIÑ MALÜMATI
Buña bar: qullan, qıdır
şeer
Aluşta
ukr. Алушта
rus. Алушта
Bayraq Tuğra
Bayraq
Tuğra
Memleket Ukraina
Region Qırım
Şeer şurası Aluşta şeer şurası
Coğrafiy koordinatlar Koordinatlar: 44°40′02″ ş. e. 34°23′52″ ş. b. / 44.667222° ş. e. 34.397778° ş. b. (G) (O) (Я)44°40′02″ ş. e. 34°23′52″ ş. b. / 44.667222° ş. e. 34.397778° ş. b. (G) (O) (Я)
Şeer başı Vladimir Şçerbina
Temeli qoyulğan tarihı VI asır
Evelki adları Lusta, Aluston
Şeer statusı 1902 berli
Meydanlıq 6983 km²
Yükseklik ~50 m (deñizge nisbeten)
Eali 29 900 kişi (2006)
Eali sıqlığı 4281,83 kişi/km²
Saat quşağı UTC+4
Telefon kodu +380-6560
Poçta indeksleri 98500 — 98519
Resmiy sayt http://www.alushta.info/
Aluşta (Qırım)
Aluşta
Aluşta
Qırım haritasında Aluşta
Aluşta (Aluşta)
Aluşta
Aluşta
Aluşta şeer şurası haritasında Aluşta
Vikianbarda Aluşta

Aluşta (ukraince Алушта, rusça Алушта) — Qırımnıñ cenübiy yalı boyunda bir şeerdir, belli kurort. Cumhuriyetke boysunğan şeer statusı bar. Qırımnıñ Aluşta regionı (Büyük Aluşta) — Aluşta şeer şurasına boysunğan yer, onıñ terkibinde Aluştadan ğayrı bir qaç köy ve qasaba bar.

Şeerniñ şimdiki adı — Aluşta — bu yunan asıl Ἄλουστον (Aluston) adınıñ bozulğan şekli, tercimesi – “bet yuvmağan”.

Tarih[deñiştir]

Aluston qalesi VI asırda imperator I Yustiniannıñ emrinen qurulğan edi. Orta asırlar boyu Aluston Qırımnıñ yalı boyuna saip olğan devletler içün (Bizans İmperiyası, Hazar Qağanlığı, Feodoro Prinsligi) müim tayama noqta edi. Cenevizliler üküm etken devirde şeer Gotiya Kapitanlığınıñ (tahminen Foridan (şimdiki Foros) Alustonğa qadar yerleşken cenevizliler Qırımdaki saip olğan yerleriniñ bir parçasınıñ adı) pekitilgen merkezleriniñ biri de cenevizlilernen Feodoro Prinsligi arasında daimiy cenk çarpışmalarınıñ sebebi edi. İtaliyalılar şeerge Lusta dey ediler. Bugüngece Orta asırlar qalesiniñ yalıñız bir qullesi saqlanıp qaldı.

Osmanlılar Qırımnıñ yalı boyunı fetih etkenden soñ Aluşta öz arbiy emiyetini coyıp kiçik balıqçı şeeri olıp qaldı. Osmanlılar üküm etken devirde o Sudaq qadılığı terkibinde edi.

Qırım Rusiye İmperiyasına kirsetilgen de Tavriya guberniyası meydanğa ketirilgen soñ Aluşta başta Aqmescit uyezdi, soñra ise Yalta uyezdi volostiniñ merkezi oldı. XIX asır soñunen XX asır başınıñ arasında Aluşta kurort olaraq rağbet qazanıp başladı da 1902 yılda şeer statusını qazandı.

Vatandaşlıq cenki vaqtında bir çoq barışıqlı Aluştanıñ sakini elâk olğan edi. 1930 yılda şeer Qırım MŞSCniñ Aluşta rayonınıñ merkezi oldı, o milliy qırımtatar rayonlarından birisi edi.

1941 senesi oktâbr 4-ünden başlap 1944 senesi aprel 15-ine qadar devam etken alman işğali şeerge büyük zarar ketirdi. İşğalciler 500-den ziyade Aluştanıñ sakinini yoq ettiler, 231 kişi zorbalıqnen Almaniyağa işlemege alındı. 1944 senesi mayıs 18-inde qırımtatarlar sürgün etilgenden soñ şeer daa da ziyade boş oldı.

Cenkten soñ Aluşta yalı boyu kurortı olaraq inkişaf olmaqta edi, bir çoq yañı pansionat ve raatlıq evi quruldı.

Halq sayısınıñ dinamikası[deñiştir]

İklim[deñiştir]

AlushtaPanoram.jpg

Subtropik (Aq deñiz tipinde), quru, sıcaq, yımşaq qışlı iklimi bar. Dekabrniñ orta arareti — +2,8 °C, avgustnıñ — +23,8 °C. Yıllıq yağanaqlar — 430 mm, yıllıq küneşli saatlarnıñ miqdarı — 2320-ge yaqın, avanıñ eñ az nisbiy dımlılığı avgustta — 63-68 %. Yuvunuv mevsimi mayıs ortasından oktâbr ortasınace devam ete, balalar içün — iyün soñundan sentâbr soñunace (suv arareti tahminen 20 °C ve ondan da ziyade).

İqtisadiyat[deñiştir]

Aluştanıñ sanayısı — demirbeton konstruktsiya zavodı, süt ve ötmek kombinatları. Şeerde 20-den ziyade populâr şarap çeşitini işlep çıqarğan 4 zavod bardır. Eali ve yazda aqça işlep qazanmaq içün kelgen Ukraina grajdanlarınıñ esas derameti turistlerge bağlı. 2004 yıldan berli Aluştanıñ plâjları tölemeli olıp qaldı.

Devlet orman hocalığı (gosleshoz) ve devlet av hocalığı bar.

1959 yıldan berli Avropa ve MDİ (Mustaqil Devletler İttifağı) içün unikal vızlı şeerlerara Aqmescit—Aluşta trolleybus yolu amelde, 1961 yılda o Yaltağa qadar sozuldı.

Bağlantılar[deñiştir]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons saytında
Aluşta ile bağlı resimler bar.


Crimea-Alushta locator map.png

Aluşta şeer şurasındaki meskün yerler

şeerler: Aluşta
şeer şeklinde qasabalar: Partenit
köyler: ArpatAşağı DegirmenköyAşağı ŞumaBüyük LambatDegirmenköyDemirciKörbekülKüçük LambatKüçük ÖzenKüçükköyKürkületQuru ÖzenTuvaqUlu ÖzenÜskütYuqarı Şuma
qasabalar: ÇaykaHaçı ÖzenbaşLavandaLazurnoyeQarabağQarasanQastelYedi Ev


Qırım Qırımdaki şeer ve şeer şeklinde qasabalar Qırım
şeerler:

AlupkaAluştaAqmescitAqyarBağçasarayBalıqlavaCanköyErmeni BazarEski QırımİnkermanKefeKeriçKezlevKrasnoperekopskQarasuvbazarSaqŞçolkinoSudaqYalta

qasabalar:

AeroflotskiyAgrarnoyeAlbatAqmeçitAqşeyhAşağı KikineizAşağı OtuzBagerovoBazarçıqBüyük OnlarCemiyetCurçıDolossıForosFraydorfFraylebenGaspraGresovskiyGurzufHafuzİçkiİslâm TerekKastropolKatsiveliKaygadorKomsomolskoyeKoreizKöktöbelKurpatıLimenaLivadiyaMağaraçMassandraMelasMirnıyMolodöjnoyeNauçnıyNikitaNikolayevkaNovıy SvetNovofödorovkaNovoozörnoyeOreandaOtuzPartenitQaçıQalayQızıltaşQurmanSarabuzSeyitlerSimeizVinogradnoyeYalı MoynaqYañı KüçükköyYedi QuyuZuya